Εισήγηση στο Ελεγκτικό Συνέδριο ανοίγει τον δρόμο για μείωση της εισφοράς αλληλεγγύης

Ελεγκτικό Συνέδριο: εκεί κρίνεται το επόμενο διάστημα αν εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι θα δουν τις κρατήσεις της εισφοράς αλληλεγγύης να μικραίνουν αισθητά — ή και να τους επιστραφούν χρήματα. Στη μείζονα διευρυμένη Ολομέλεια του Δικαστηρίου συζητήθηκε πιλοτική δίκη, ύστερα από προσφυγή συνταξιούχου που αμφισβητεί τη συνταγματικότητα του σημερινού καθεστώτος παρακράτησης της Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων. Ο γενικός επίτροπος της Επικρατείας, Γεώργιος Βοΐλης, με την εισήγησή του τάχθηκε υπέρ της αναμόρφωσης του συστήματος. Η οριστική απόφαση αναμένεται στις αρχές του 2027.

Τι αλλάζει στον υπολογισμό

Το σημερινό μοντέλο λειτουργεί σαν «παγίδα» στο πρώτο ευρώ πάνω από το όριο. Αρκεί η κύρια σύνταξη —ή το άθροισμα των κύριων συντάξεων— να ξεπεράσει τα 1.400 ευρώ (1.468 ευρώ το 2026), και τότε ο συντελεστής του κλιμακίου εφαρμόζεται σε ολόκληρο το ποσό. Έτσι, όποιος βρίσκεται λίγο πάνω από το κατώφλι χάνει δυσανάλογα πολλά σε σχέση με κάποιον που είναι λίγο κάτω από αυτό.

Η εισήγηση ζητά να πληρώνεται η εισφορά μόνο για το κομμάτι της σύνταξης που υπερβαίνει το αφορολόγητο όριο, με διαφορετικό ποσοστό σε κάθε κλιμάκιο — περίπου όπως λειτουργεί η φορολογία εισοδήματος. Στο σκεπτικό της επισημαίνεται πως η σημερινή πρακτική προσκρούει στην αρχή της ισότητας αλλά και της αναλογικότητας, αφού η επιβάρυνση μεγαλώνει απότομα και όχι ομαλά.

Τα νούμερα δείχνουν το μέγεθος της διαφοράς. Συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 2.200 ευρώ πληρώνει σήμερα 7% επί του συνόλου, δηλαδή 154 ευρώ τον μήνα. Αν η κράτηση υπολογιστεί μόνο στα 732 ευρώ που περισσεύουν πάνω από το όριο, πέφτει στα 51,24 ευρώ: όφελος σχεδόν 103 ευρώ κάθε μήνα. Σε σύνταξη 1.700 ευρώ με συντελεστή 3%, η παρακράτηση μαζεύεται από τα 51 ευρώ στα 6,96 ευρώ.

Από την εισφορά επιβαρύνονται σήμερα 450.000 έως 481.976 συνταξιούχοι του Δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα. Τα βαρύτερα ποσοστά αφορούν όσους λαμβάνουν από 1.784 έως 2.080 ευρώ, καθώς και όσους έχουν υψηλές ή περισσότερες από μία κύριες συντάξεις. Σύμφωνα με πληροφορίες, περίπου 10.000 άτομα βλέπουν κρατήσεις που φτάνουν έως και 600 ευρώ τον μήνα.

Το στοίχημα των αναδρομικών

Ακόμα πιο «καυτό» είναι το ζήτημα των επιστροφών. Όποιος σπεύσει να καταθέσει αγωγή έως τα τέλη Δεκεμβρίου 2026 μπορεί να διεκδικήσει ποσά για τα έτη 2024, 2025 και 2026. Αν η προσφυγή γίνει μέσα στο 2027, η αξίωση κόβεται στις δύο τελευταίες χρονιές, λόγω παραγραφής. Όσοι είχαν κινηθεί δικαστικά νωρίτερα διατηρούν δικαίωμα για μεγαλύτερο χρονικό εύρος, ανάλογα με την ημερομηνία κατάθεσης.

Στο οικονομικό επιτελείο έχουν ήδη πέσει στο τραπέζι σενάρια με μικρότερα ποσοστά παρακράτησης, που θα μπορούσαν να γίνουν η βάση για τις τελικές κυβερνητικές επιλογές, εφόσον το Δικαστήριο δικαιώσει τους συνταξιούχους.

Η πολιτική αντιπαράθεση έχει ήδη ανάψει. Ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστας Τσουκαλάς, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει σε μείωση της εισφοράς αλλά δεν το κάνει:

«Η κυβέρνηση οφείλει και μπορεί να προχωρήσει άμεσα στη μείωση της εισφοράς αλληλεγγύης συνταξιούχων. Δεν θέλει γιατί εξυπηρετεί άλλες προτεραιότητες»

Πρόσθεσε μάλιστα πως η διατήρηση του καθεστώτος έχει μετατρέψει την ΕΑΣ σε «μόνιμο μηχανισμό απενεργοποίησης των αυξήσεων στις συντάξεις» και ζήτησε το 2027 «να είναι διαφορετικό για τους συνταξιούχους».

Το επόμενο ορόσημο είναι η ετυμηγορία της Ολομέλειας. Αν υιοθετηθεί η εισήγηση, η κυβέρνηση θα υποχρεωθεί να προσαρμόσει το σύστημα κρατήσεων στη δικαστική κρίση — και τότε το ερώτημα θα πάψει να είναι αν θα μειωθεί η εισφορά, αλλά πόσο γρήγορα και από ποιο έτος θα φανεί η διαφορά στα εκκαθαριστικά.