Το δεξαμενόπλοιο Velos Sapphire χτυπήθηκε από βλήματα στον Περσικό Κόλπο· αγνοείται ένας ναυτικός

Δύο άγνωστα βλήματα έσκισαν τη νύχτα το πίσω αριστερό τμήμα του δεξαμενόπλοιου «Velos Sapphire» ενώ αυτό έπλεε 50 ναυτικά μίλια βόρεια από το Madinat ash Shamal του Κατάρ, βαθιά μέσα στον Αραβικό Κόλπο. Η έκρηξη προκάλεσε φωτιά, που κατασβέστηκε, και άφησε πίσω της έναν ναυτικό αγνοούμενο. Οι πρώτες πληροφορίες από εταιρείες θαλάσσιας ασφάλειας κάνουν λόγο για νεκρό μέλος του πληρώματος — κάτι που ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (ΙΜΟ) δεν έχει επιβεβαιώσει μέχρι στιγμής, καταγράφοντας μόνο την απώλεια επαφής με τον άνθρωπο.

Το πλοίο, σημαίας Νήσων Μάρσαλ, χωρητικότητας 74.998 dwt και κατασκευής 2007, διαχειρίζεται η αθηναϊκή «Velos Tankers». Σύμφωνα με το αρχικό σήμα του βρετανικού γραφείου ναυτιλιακών συναλλαγών (UKMTO), δύο μη αναγνωρισμένα βλήματα έπληξαν δεξαμενόπλοιο στις 23:20 ώρα Γκρίνουιτς. Λίγο αργότερα ο διαχειριστής επιβεβαίωσε έκρηξη στο πίσω αριστερό τμήμα, που αποδίδεται σε πύραυλο άγνωστης προέλευσης. Δεν αναφέρθηκε ρύπανση της θάλασσας.

Τα ίχνη του πλοίου δείχνουν ένα σκάφος που δέχτηκε το χτύπημα ενώ επιβράδυνε: η ταχύτητά του είχε πέσει στα 2,4 ναυτικά μίλια την ώρα λίγο πριν από την επίθεση και στα 1,1 αμέσως μετά, για να ανακτήσει στη συνέχεια ταχύτητα και να συνεχίσει προς τον προορισμό του. Είχε αποπλεύσει από το Φουτζάιρα στις 3 Νοεμβρίου με κατεύθυνση το Σίτρα του Μπαχρέιν. Με άλλα λόγια, το πλοίο διατήρησε την πρόωσή του παρά τη ζημιά — και συνέχισε το ταξίδι του με έναν άνθρωπο λιγότερο, ή με έναν άνθρωπο που κανείς δεν έχει ακόμη βρει.

Εκτός μαύρης λίστας, αλλά το ίδιο «στόλος»

Το «Velos Sapphire» δεν βρίσκεται στη μαύρη λίστα της Τεχεράνης με τα πλοία που κατηγορούνται ότι παραβιάζουν τους κανόνες διέλευσης από τα στενά. Στον κατάλογο όμως εμφανίζεται άλλο πλοίο της ίδιας ελληνικής διαχείρισης, το «Velos Amber». Μέχρι στιγμής δεν έχει τεκμηριωθεί σύνδεση ανάμεσα στη λίστα και στο τελευταίο χτύπημα, και αυτό είναι ένα από τα κρίσιμα ερωτήματα που μένουν ανοιχτά: επρόκειτο για στοχευμένη ενέργεια ή για ένα ακόμη πλοίο που βρέθηκε στο λάθος σημείο τη λάθος στιγμή;

Την ίδια ώρα, η ιρανική αρχή για τα στενά του Περσικού Κόλπου (PGSA) ανακατεύει διαρκώς τη λίστα της. Αφαίρεσε δύο πλοία μεταφοράς υγροποιημένου αερίου που είχαν μπει στις αμερικανικές κυρώσεις τον Οκτώβριο — τα «Gas Marakua» (κατασκευής 2003) και «SOGL» (2001) — και πρόσθεσε το «Mercan», χημικό/προϊόντων, σημαίας Παναγίας και τουρκικών συμφερόντων. Ο κατάλογος αριθμεί πλέον 239 σκάφη, από 240 νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα και μόλις 77 τον Σεπτέμβριο. Καμία εξήγηση δεν δόθηκε για τις αλλαγές. Η αρχή προειδοποιεί με πρόστιμα, κρατήσεις και κατασχέσεις σε μελλοντικές διελεύσεις, ενώ η Ουάσιγκτον έχει χαρακτηρίσει την ίδια την PGSA ως οντότητα κυρώσεων.

Ο πόλεμος βγαίνει από τα στενά

Το χτύπημα στον Αραβικό Κόλπο, εκατοντάδες μίλια μακριά από το Ορμούζ, δείχνει ότι οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία δεν περιορίζονται πια στο στενό. Το Κοινό Κέντρο Ναυτιλιακών Πληροφοριών (JMIC) κατέγραψε τέσσερις επιθέσεις μέσα σε 96 ώρες, όλες συγκεντρωμένες σε διάστημα 52 ωρών ανοικτά της χερσονήσου Μουσάνταμ του Ομάν, μεταξύ 1 και 3 Νοεμβρίου, και δύο ακόμη μέσα στον Κόλπο. Διατηρεί την αξιολόγηση απειλής για το Ορμούζ στο επίπεδο «σοβαρή» και για τον Κόλπο στο «ουσιώδης», προειδοποιώντας για υπερπτήσεις drones, στοχευμένη παρακολούθηση και παρεμβολές ασυρμάτου στα εμπορικά πλοία.

Από την 1η Νοεμβρίου έχουν αναφερθεί επτά περιστατικά στην περιοχή: δύο μόνο αφορούν δεξαμενόπλοια αργού (τα «Grit» και «Vieira»), ενώ τα υπόλοιπα χτυπούν χημικά/προϊόντων («Largo Atom», «Velos Sapphire»), ρυμουλκό ανοικτής θάλασσας («Selat Storm»), φορτηγό χύδην («Era S») και ένα dhow («Al Jusufi»). Το «Vieira», σημαίας Βανουάτου, δέχτηκε έκρηξη στη γραμμή νερού 16 μίλια ανατολικά του Χάσαμπ του Ομάν και συνέχισε το ταξίδι του με δικές του δυνάμεις.

Η κίνηση έχει καταρρεύσει: μόλις εννέα εμπορικές διελεύσεις καταγράφηκαν την Πέμπτη, με μέσο όρο επτά ημερών περίπου εννέα πλοία την ημέρα — ένα δέκατο σε σχέση με τα προ του πολέμου επίπεδα των 85. Ο ΙΜΟ μετρά 129 επιβεβαιωμένα περιστατικά στην περιοχή και 24 νεκρούς ναυτικούς από την αρχή της σύγκρουσης.

Τα διπλωματικά κανάλια κινούνται παράλληλα: οι υπουργοί Εξωτερικών του Ομάν και του Ιράν συζήτησαν τεχνικές ρυθμίσεις για την αποκατάσταση της απρόσκοπτης ναυσιπλοΐας, χωρίς ανακοίνωση συμφωνίας. Η Νότια Κορέα ετοιμάζεται να επεκτείνει τη ζώνη επιχειρήσεων της ναυτικής μονάδας «Cheonghae» προς το νότιο Ομάν, με αεροσκάφος ναυτικής περιπολίας P-8A και δυνατότητες ναρκαλιείας — αίτημα που περνά από το κοινοβούλιο. Στο μεταξύ, οι ΗΠΑ ζήτησαν από την Τεχεράνη να δηλώσει πού έχει τοποθετήσει νάρκες στο Ορμούζ, ενώ το Ιράν διεκδικεί δικά του πλήγματα σε πλοία που παραμένουν ανεπιβεβαίωτα.

Πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν πληρώματα που δουλεύουν σε ένα πεδίο μάχης χωρίς ασπίδα. Ένας αγνοούμενος ναυτικός, 24 επιβεβαιωμένοι νεκροί, δεξαμενόπλοια που συνεχίζουν το ταξίδι τους με τρύπες στα πλευρά. Όσο οι λίστες αλλάζουν χωρίς εξήγηση και οι εγγυήσεις ασφαλούς διέλευσης μπλέκονται με κυρώσεις, το ερώτημα είναι απλό και αναπάντητο: ποιος εγγυάται, επιτέλους, τη ζωή όσων δουλεύουν πάνω σε αυτά τα πλοία;