Ο Γιώργος Παπανδρέου δήλωσε από το Ηράκλειο: «Η δημοκρατία δεν έχει αποτύχει, έχει αιχμαλωτιστεί»

Με μια φράση που έμοιαζε να τα χωράει όλα, ο Γιώργος Παπανδρέου συμπύκνωσε το βράδυ της Πέμπτης το πολιτικό του μήνυμα: «Η δημοκρατία δεν έχει αποτύχει. Έχει αιχμαλωτιστεί». Και εξήγησε αμέσως ποιοι κρατούν, κατά την άποψή του, τα κλειδιά — ο πλούτος που μετατρέπεται σε εξουσία, η τεχνολογία όταν υπηρετεί μόνο το κέρδος, το δίκιο του ισχυρού, αλλά και ένα σχολείο που δεν βγάζει πολίτες με κρίση και συμμετοχή.

Η ομιλία δόθηκε στην αίθουσα «Καστελλάκη» του Επιμελητηρίου Ηρακλείου, στη δεύτερη δημόσια συζήτηση του κύκλου «Προκλήσεις και προοπτικές για την Ελλάδα του αύριο» που διοργανώνει η δεξαμενή σκέψης «Νόημα – Κρήτη». Τον πρώην πρωθυπουργό παρουσίασε ο δικηγόρος και συνιδρυτής της πρωτοβουλίας Φραγκίσκος Λαμπρινός, ο οποίος αναφέρθηκε στις τομές που συνδέθηκαν με την περίοδο διακυβέρνησής του: τη «Διαύγεια», την ηλεκτρονική συνταγογράφηση, τον «Καλλικράτη», την ευρωπαϊκή πορεία της Κύπρου και την ίδρυση του Εφετείου Ανατολικής Κρήτης το 2011.

«Το πάρτι της εξουσίας»

Στο οικονομικό πεδίο, ο κ. Παπανδρέου επανήλθε στη φράση που τον σημάδεψε, δίνοντάς της άλλη ανάγνωση: «Λεφτά υπάρχουν. Δεν ήταν ποτέ στις άδειες τσέπες των νοικοκυριών. Ήταν και είναι στο πάρτι της εξουσίας. Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν. Είναι ποιος τα παίρνει». Κατά τον ίδιο, το ζητούμενο σήμερα είναι η δίκαιη φορολόγηση, η αναδιανομή και το χτύπημα της διαφθοράς.

Για το παρόν της χώρας ήταν καυστικός:

«Σήμερα; Νόμοι χωρίς διαβούλευση. Funds που κάνουν πάρτι στην πλάτη των νοικοκυριών. Τράπεζες που δεν είναι πια ελληνικές. Δημόσια γη που ξεπουλιέται. Μια ολόκληρη γενιά που δεν βρίσκει σπίτι».

Παράλληλα υποστήριξε ότι, παρότι το ΠΑΣΟΚ άνοιξε δρόμους, εξακολουθεί να λειτουργεί ένα κράτος στηριγμένο στο ρουσφέτι και στη διαφθορά, με χρηματοδοτήσεις που καταλήγουν σε ημέτερους — και έφερε ως παράδειγμα και περιπτώσεις στην Κρήτη. Συνδέοντας τα φαινόμενα με το 2009, σχολίασε πως «το πάθημα δεν έγινε μάθημα», ενώ απάντησε σε όσους του χρεώνουν την προσφυγή στον μηχανισμό στήριξης λέγοντας πως παρέλαβε χώρα με βαριά δημοσιονομικά προβλήματα και τσαλακωμένη αξιοπιστία στο εξωτερικό. «Δεν ζητώ δικαίωση. Ζητώ αυτογνωσία», είπε.

Ενέργεια, αποκέντρωση και το στοίχημα της Κρήτης

Το δεύτερο μισό της ομιλίας ανήκε στο νησί. Ο πρώην πρωθυπουργός στάθηκε στην αντίφαση ενός τόπου με τεράστιο ηλιακό και αιολικό δυναμικό, που πληρώνει ωστόσο ακριβό ρεύμα. Μίλησε για ενεργειακές κοινότητες σε κάθε δήμο, για παραγωγή που καλύπτει τις ανάγκες και αφήνει πλεόνασμα, για τον πρωτογενή τομέα, τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα, αλλά και για τον ρόλο του νησιού ως κόμβου διακίνησης δεδομένων — θέτοντας το ερώτημα αν τα οφέλη θα μείνουν στην τοπική κοινωνία. «Η Κρήτη μπορεί να δείξει τον δρόμο», τόνισε, ζητώντας μεταφορά αρμοδιοτήτων και πόρων στην αυτοδιοίκηση ώστε ο πλούτος που παράγεται εδώ να μην φεύγει αλλού.

Αιχμές άφησε και για την εξωτερική πολιτική: «Σήμερα η Ελλάδα μοιάζει με βάρκα στο πέλαγος, με καπετάνιο που πέταξε την πυξίδα», είπε, κάνοντας λόγο για επικοινωνία χωρίς σχέδιο και για διαφορετικές γραμμές ανάμεσα στα υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας, και ζητώντας πολιτική πρωτοβουλιών πριν ξεσπάσουν οι κρίσεις.

Ενόψει των εκλογών, εκτίμησε ότι «η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έχει εξαντλήσει τον κύκλο της», προσθέτοντας όμως ότι η αλλαγή προσώπων δεν αρκεί: «Πρέπει να αλλάξει ο τρόπος που κυβερνιέται η χώρα». Ως μεγαλύτερο εμπόδιο δεν όρισε την έλλειψη δυνατοτήτων, αλλά την πεποίθηση ότι «έτσι είναι τα πράγματα» και τίποτα δεν αλλάζει. Έκλεισε με το στίγμα του κόμματός του: «Το ΠΑΣΟΚ δεν κοιτά να επιστρέψει στην εξουσία. Κοιτά να επιστρέψει στην κοινωνία - με την κοινωνία».

Το ερώτημα που μένει αναπάντητο είναι κατά πόσο οι διαπιστώσεις αυτές θα γίνουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις — και με ποιους θα τις διεκδικήσει.