Η Τουρκία χαρακτηρίζει «παράνομες» τις ελληνικές θέσεις στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η Άγκυρα δεν άφησε ούτε ώρα περιθώριο. Λίγο μετά τη δημοσιοποίηση της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών απάντησε με ανακοίνωση που στοχεύει στο πιο ευαίσθητο σημείο: το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Οι θέσεις που υιοθετεί η Ένωση, υποστηρίζει, στηρίζονται σε «μαξιμαλιστικές, μη ρεαλιστικές και διεθνώς παράνομες» ελληνικές και ελληνοκυπριακές αξιώσεις.

Η έκθεση, που εντάσσεται στο πακέτο διεύρυνσης του 2026 και παρουσιάστηκε την Τετάρτη, είχε καταγράψει τρία ζητήματα που ενοχλούν την Άγκυρα: τη διατήρηση της απειλής πολέμου (casus belli) απέναντι στην Ελλάδα, τις κινήσεις που μπλοκάρουν τις έρευνες για το ηλεκτρικό καλώδιο που θα ενώσει Ελλάδα και Κύπρο, και τη νομική εκτίμηση ότι η συμφωνία Άγκυρας – Τρίπολης δεν δεσμεύει τρίτα κράτη.

«Στερείται νομικής βάσης»

Στην ανακοίνωσή του, το τουρκικό ΥΠΕΞ χαρακτηρίζει την έκθεση μεροληπτική και άδικη και υποστηρίζει ότι αναπαράγει τις θέσεις Αθήνας και Λευκωσίας, αγνοώντας τα συμφέροντα της Τουρκίας και της «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου» — του ψευδοκράτους, που η ΕΕ δεν αναγνωρίζει. Για το μνημόνιο με τη Λιβύη η διατύπωση είναι κατηγορηματική:

«Οι παρατηρήσεις σχετικά με το Μνημόνιο που υπεγράφη μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης στερούνται οποιασδήποτε νομικής βάσης»

Πρόκειται για κόντρα που κρατά χρόνια. Οι Βρυξέλλες επιμένουν ότι η συμφωνία δεν παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη, αφού θίγει κυριαρχικά τους δικαιώματα· η Άγκυρα τη θεωρεί απολύτως έγκυρη και επικαλείται την αρχή pacta sunt servanda, δηλαδή ότι οι συμφωνίες τηρούνται.

Στο Κυπριακό, η ανακοίνωση επαναλαμβάνει ότι η ΕΕ δεν μπορεί να παίξει ρόλο γεφυροποιού όσο ταυτίζεται άνευ όρων με τη Λευκωσία. Απορρίπτει ακόμη ως «αβάσιμες» τις επισημάνσεις για τα πολιτικά κριτήρια, τη λειτουργία της δικαιοσύνης και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Εκεί η Άγκυρα βλέπει «δύο μέτρα και δύο σταθμά» από μερίδα Ευρωπαίων αξιωματούχων και μιλά για στάση που έχει χάσει την αξιοπιστία της.

Το «ναι» στα οικονομικά και το αίτημα για την Τελωνειακή Ένωση

Δεν είναι όμως όλα αρνητικά. Η Άγκυρα επικροτεί τις διαπιστώσεις για την οικονομική πολιτική, τη λειτουργία της αγοράς και την ανταγωνιστικότητα της τουρκικής οικονομίας, όπως και τις αναφορές στον ρόλο της χώρας στη διασυνδεσιμότητα, στις αλυσίδες εφοδιασμού και στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας. Πάνω σε αυτό το θετικό αποτύπωμα χτίζει το πάγιο αίτημά της: την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης με την ΕΕ, που κατά την ίδια δικαιολογείται από τα εμπορικά και οικονομικά στοιχεία της έκθεσης.

Το κείμενο κλείνει με πρόσκληση προς τις Βρυξέλλες: να δείξουν «στρατηγική βούληση» και να μετουσιώσουν τον πυκνό διάλογο των τελευταίων μηνών σε αποφάσεις, με τις σχέσεις να οικοδομούνται πάνω σε κοινά συμφέροντα και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, όχι σε μονομερείς προσεγγίσεις.

Μένει να φανεί αν η έκθεση θα μείνει στα χαρτιά ή θα γίνει πολιτική πράξη. Η Άγκυρα, πάντως, έδειξε πού θα δώσει τη μάχη: στο μνημόνιο με τη Λιβύη και στο casus belli, δύο ζητήματα που αγγίζουν άμεσα τα ελληνικά συμφέροντα και στα οποία η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένει ακέραιη.