Η ενίσχυση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο των ΗΠΑ περιπλέκει τα τουρκικά σχέδια για τα F-35

«Το χαρτί του Τραμπ δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί»

Η φράση ανήκει στον πρώην πρέσβη της Τουρκίας Σελίμ Κουνεράλπ και συμπυκνώνει τον πονοκέφαλο που άρχισε στην Άγκυρα μόλις έγινε σαφές ότι οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν τον έλεγχο του Κογκρέσου. Επί χρόνια η τουρκική διπλωματία ποντάριζε στη στενή σχέση Ερντογάν-Τραμπ για να προσπερνά τους σκοπέλους της αμερικανικής νομοθεσίας. Με τη νέα σύνθεση του σώματος, αυτό το πλεονέκτημα σβήνει — και μαζί του τρία ζητήματα που καίνε: η άρση των κυρώσεων CAATSA, η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 και η εξασφάλιση αμερικανικών κινητήρων για το εγχώριο μαχητικό KAAN.

Τούρκοι διπλωμάτες και αναλυτές δεν κρύβουν την ανησυχία τους. Ο Κουνεράλπ εξηγεί ότι ο Λευκός Οίκος δεν έχει πια τα πολιτικά μέσα για να πιέσει το Κογκρέσο ώστε να εγκρίνει στρατιωτικές πωλήσεις προς την Τουρκία, ενώ βλέπει το ίδιο εμπόδιο να ρίχνει σκιά και στο μέλλον του KAAN.

Το «ναι» που λείπει από την Ουάσιγκτον

Ο Σινάν Ουλγκέν, επικεφαλής του Κέντρου Οικονομικών και Μελετών Εξωτερικής Πολιτικής (EDAM), υπενθυμίζει μια λεπτομέρεια που δύσκολα χωνεύεται στην Άγκυρα: κάθε νέο τουρκικό αίτημα για F-35 οφείλει να περάσει από τη διαδικασία έγκρισης του Κογκρέσου. Και προειδοποιεί πως η νέα κατανομή δυνάμεων δεν θα φέρει προσκόμματα μόνο στα μαχητικά αεροσκάφη, αλλά και σε άλλες τουρκικές επιδιώξεις στην αμερικανική πρωτεύουσα.

Στον τουρκικό Τύπο το κλίμα είναι βαρύ, με αιχμηρές και κατά τόπους ειρωνικές διατυπώσεις: οι εφημερίδες μιλούν για «συντριβή Τραμπ» και «γαλάζιο τσουνάμι», διερωτώμενες τι περιμένει πλέον τον Αμερικανό πρόεδρο και πώς θα αναδιαταχθούν οι διμερείς σχέσεις. Εκτιμήσεις του τουρκικού Ινστιτούτου Κοινωνικών Μελετών κάνουν λόγο για πρόσθετα νομοθετικά εμπόδια τόσο στην επιστροφή στο πρόγραμμα F-35 όσο και στις κυρώσεις CAATSA και στους κινητήρες του KAAN.

Ο αρθρογράφος της «Σαμπάχ» Μελίχ Αλτινόκ πηγαίνει ακόμη πιο μακριά, προβλέποντας ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να αντιδράσει πιο σκληρά απέναντι στη «Γαλάζια Πατρίδα» και στις τουρκικές κινήσεις στην ανατολική Μεσόγειο. Στο ίδιο μήκος κύματος, η ενδυνάμωση των Δημοκρατικών λογίζεται ως ενίσχυση της διπλωματικής θέσης της Ελλάδας και της Κύπρου.

Το ποτήρι μισογεμάτο και η έκθεση της Επιτροπής

Η φιλοκυβερνητική πλευρά επιμένει πάντως ότι δεν θα υπάρξουν άμεσες ανατροπές. Σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, ουσιαστικότερες μεταβολές τοποθετούνται χρονικά μετά τις επόμενες αμερικανικές προεδρικές εκλογές, με την Άγκυρα να επιδιώκει στο μεταξύ τη διατήρηση του ανοιχτού διαύλου Ερντογάν-Τραμπ και να ετοιμάζεται να συνυπάρξει με ένα Κογκρέσο πιο ισχυρό και σαφώς πιο απαιτητικό.

Παράλληλα, ο Κουνεράλπ στρέφει τα βλέμματα στις Βρυξέλλες, με αφορμή τη δημοσίευση της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τουρκία. Το κείμενο, όπως σημειώνει, καταγράφει τα βήματα που χρειάζονται για να στρώσει ο δρόμος στις σχέσεις των δύο πλευρών: από την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης και την πρωτοβουλία «Made in Europe» μέχρι το καθεστώς των θεωρήσεων και τις διαφορές στο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο. Η σύστασή του προς την τουρκική κυβέρνηση είναι να διαβάσει προσεκτικά τις συστάσεις και να ξαναπλησιάσει μια Ένωση που, όπως λέει, έχει αφήσει στην άκρη εδώ και χρόνια.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι απλό: θα αξιοποιήσει η Άγκυρα τη συγκυρία για να επαναπροσδιορίσει τη στάση της, ή θα περιμένει καρτερικά την επόμενη αμερικανική εκλογική αναμέτρηση ελπίζοντας σε ένα νέο «χαρτί»;