Ο Τραμπ απειλεί με βέτο μετά τη νίκη των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία

Ένα κόκκινο καπέλο με τη λέξη «veto» ήταν η πρώτη απάντηση του Ντόναλντ Τραμπ στο μπλε κύμα. Λίγες ώρες αφού έγινε σαφές ότι οι Δημοκρατικοί καταλαμβάνουν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου – τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία – ο Αμερικανός πρόεδρος έδειξε το σχέδιό του για το υπόλοιπο της θητείας του: όχι συναίνεση, αλλά πόλεμος φθοράς με κεντρικό όπλο το προεδρικό βέτο.

Το είχε προαναγγείλει άλλωστε. Σε συνέντευξή του είχε πει πως «πιθανότατα θα γίνω ο κύριος Βέτο», για να προσθέσει: «Δεν πρόκειται να τους αφήσω να τα καταστρέψουν». Και εξήγησε το σκεπτικό του με όρους διαπραγμάτευσης: ο πρόεδρος θα δέχεται τα νομοσχέδια, θα τα απορρίπτει και μετά από έναν ή δύο μήνες «θα έρθουν να διαπραγματευτούν και θα κάνουμε μια συμφωνία».

Τι μπορεί και τι δεν μπορεί πλέον

Το βέτο είναι από τις ισχυρότερες εξουσίες του Αμερικανού προέδρου: του επιτρέπει να αρνηθεί την υπογραφή νομοσχεδίου που έχει ψηφιστεί από τα δύο σώματα, μπλοκάροντας την εφαρμογή του. Δεν είναι όμως απόλυτο. Το Κογκρέσο μπορεί να το παρακάμψει εφόσον το ίδιο κείμενο εγκριθεί εκ νέου με πλειοψηφία δύο τρίτων σε Βουλή και Γερουσία – ένας πήχης που απαιτεί ευρείες συναινέσεις και σπάνια επιτυγχάνεται.

Ο έλεγχος των Δημοκρατικών αλλάζει τους συσχετισμούς σε βάθος. Η κυβέρνηση θα δυσκολευτεί να περάσει τη νομοθετική της ατζέντα, ενώ η Γερουσία δεν θα εγκρίνει πλέον διορισμούς σε κρίσιμες κρατικές θέσεις και στην ομοσπονδιακή Δικαιοσύνη – ένα ζήτημα που αποκτά ειδικό βάρος αν χηρέψει κάποια από τις εννέα έδρες του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στο Λευκό Οίκο εξετάζουν ήδη εναλλακτικές, με πρώτα τα εκτελεστικά διατάγματα, ώστε η πολιτική να προχωρά χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου. Σε διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο, πάντως, τα περιθώρια του προέδρου παραμένουν αξιοσημείωτα.

Ούτε ήττα, ούτε ευθύνη

Ο Τραμπ δήλωσε ότι αποδέχεται το αποτέλεσμα και μίλησε για συνεργασία με τους αντιπάλους του, συνεχάρη μάλιστα υποψηφίους τους οποίους χαρακτήρισε μαχητικούς. Μέχρι εκεί όμως. Δεν δέχεται με κανέναν τρόπο πως η ετυμηγορία αφορούσε τον ίδιο. «Εγώ δεν ήμουν στο ψηφοδέλτιο», έγραψε στο Truth Social, για να συμπληρώσει πως «αν ήμουν, θα είχαμε κερδίσει θριαμβευτικά!».

Σε άλλη τοποθέτησή του επέμεινε ότι δεν θεωρεί το αποτέλεσμα στροφή εναντίον του προσωπικά, ότι «δεν μου αρέσει αυτό», και ότι επρόκειτο απλώς για «μια χρονική στιγμή», επειδή υπήρχε «κάτι στην ατμόσφαιρα». Παραδέχτηκε, ωστόσο, ότι ο πολύ αντιδημοφιλής πόλεμος στο Ιράν έπαιξε «εν μέρει» ρόλο, σπεύδοντας να προσθέσει πως οι Αμερικανοί «καταλαβαίνουν τη σημασία» του εγχειρήματος.

Η κακή του διάθεση είχε φανεί από νωρίς. Μέσα σε λίγη ώρα εξαπέλυσε μέσω Truth Social τρεις επιθέσεις εναντίον τηλεοπτικού δικτύου που παραδοσιακά τον στηρίζει, υποστηρίζοντας ότι τον πολεμά εσκεμμένα. Χαρακτήρισε αναλύτρια στο πλατό «χαζή σαν κοτρόνα», αμφισβήτησε δημοσκοπήσεις που αποτύπωναν τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων και κατήγγειλε «είναι εναντίον μου» – για να παραχωρήσει λίγο αργότερα συνέντευξη σχεδόν μισής ώρας στο ίδιο δίκτυο.

Οι έρευνες που έρχονται

Το πραγματικό μέτωπο ανοίγει στη Βουλή. Οι Δημοκρατικοί έχουν από καιρό έτοιμη τη λίστα των κοινοβουλευτικών ερευνών: τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας του προέδρου, τον πόλεμο στο Ιράν και τις επιχειρήσεις της υπηρεσίας μετανάστευσης ICE. Στο τραπέζι βρίσκεται και το αεροσκάφος των 400 εκατομμυρίων δολαρίων που προσέφερε το Κατάρ για να χρησιμοποιηθεί ως προεδρικό Air Force One. Μεταξύ των σεναρίων που συζητούνται είναι ακόμη και μια τρίτη διαδικασία παραπομπής.

«Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι τα χρήματα των Αμερικανών φορολογουμένων χρησιμοποιούνται σωστά και δεν καταλήγουν στις τσέπες κάποιων μέσω της διαφθοράς».

Τη φράση είχε πει ο Δημοκρατικός βουλευτής Σούχας Σουμπραμανιάμ, μέλος της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής. Ο Λευκός Οίκος απορρίπτει τις κατηγορίες, κάνοντας λόγο για αβάσιμες έρευνες που στοχεύουν να παρεμποδίσουν το κυβερνητικό έργο. «Ο πρόεδρος Τραμπ επικεντρώνεται στη διατήρηση της πλειοψηφίας των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο και στη συνέχιση της προόδου που έχει σημειώσει στη μείωση του κόστους ζωής για τις οικογένειες», δήλωσε η εκπρόσωπος Ολίβια Γουέιλς.

Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου πάντως προειδοποίησε ότι, ανεξαρτήτως αποτελέσματος, ο πρόεδρος «θα είναι ακόμα πιο αποφασισμένος να σταματήσει τη ριζοσπαστική αριστερά» και κάλεσε τους πάντες να «δέσουν τις ζώνες τους». Σε μια Ουάσιγκτον όπου ο ένας έλεγχος μπλοκάρει τον άλλον, η επόμενη διετία προμηνύεται ανοιχτή σύγκρουση – με ερωτήματα για το ποιος θα πληρώσει τελικά το πολιτικό κόστος της ακινησίας.