Ναυτιλία: 33 δισ. ευρώ ζητούν από την Κομισιόν οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές για «πράσινα» καύσιμα

Τριπλάσιο ταμείο —33 δισ. ευρώ— ζητούν από την Κομισιόν οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές, για να μη βουλιάξει οικονομικά η πράσινη στροφή της ναυτιλίας. Το αίτημα δεν είναι θεωρητικό: τα εναλλακτικά καύσιμα κοστίζουν σήμερα έως και τέσσερις φορές περισσότερο από τα συμβατικά, και η ψαλίδα αυτή είναι που κρατά δεμένες στα αγκυροβόλια τις επενδύσεις.

Η πίεση προς τις Βρυξέλλες ασκείται τώρα, την ώρα που η Ε.Ε. κλείνει τον κύκλο των αποφάσεών της για το πώς θα χρηματοδοτηθεί η μετάβαση σε καθαρότερα ναυτιλιακά καύσιμα. Οι εφοπλιστές λένε, με άλλα λόγια, ότι χωρίς τριπλασιασμό των πόρων η αλλαγή καυσίμου θα μείνει στα χαρτιά ή θα την πληρώσουν μόνο όσοι αντέχουν.

Γιατί τα νούμερα δεν βγαίνουν

Η εξίσωση είναι αμείλικτη. Ένα πλοίο που καίει πράσινη μεθανόλη ή αμμωνία πληρώνει πολλαπλάσιο τίμημα ανά τόνο σε σχέση με ένα συμβατικό καύσιμο, την ίδια στιγμή που το ναύλο που εισπράττει δεν ανεβαίνει ανάλογα. Η διαφορά δεν καλύπτεται από την «καλή θέληση» των εταιρειών· καλύπτεται από κεφάλαια, και αυτά είναι που ζητούν οι εφοπλιστές να μπουν στο τραπέζι.

Το πρόβλημα έχει και δεύτερη όψη, πιο ύπουλη. Αν η Ευρώπη ακριβύνει το παιχνίδι μόνο για τα πλοία που φέρουν τη σημαία της ή δουλεύουν σε ευρωπαϊκά λιμάνια, τότε ο ανταγωνισμός από στόλους εκτός Ε.Ε. θα γίνει ασφυκτικός. Κάθε φορτίο μπορεί να «μεταναστεύσει» σε πλοίο με φθηνότερο καύσιμο και πιο χαλαρούς κανόνες. Το αποτέλεσμα θα ήταν να χάσει η Ευρώπη θέσεις εργασίας και έσοδα, χωρίς να κερδίσει ούτε έναν τόνο λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα.

Ο ελληνικός στόλος στο τραπέζι

Πίσω από τα 33 δισ. ευρώ κρύβεται και μια ελληνική ιστορία. Οι Έλληνες εφοπλιστές διαχειρίζονται έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους στον πλανήτη, άρα κάθε απόφαση για τη χρηματοδότηση των πράσινων καυσίμων τούς αγγίζει πρώτα από όλους. Ό,τι ψηφιστεί στις Βρυξέλλες θα περάσει, αργά ή γρήγορα, από τα γραφεία του Πειραιά.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο αν θα δοθούν περισσότερα χρήματα, αλλά και πού θα καταλήξουν. Τα μεγάλα γκρουπ έχουν την κλίμακα να απορροφήσουν το κόστος και να διεκδικήσουν κονδύλια· οι μικρότεροι πλοιοκτήτες, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής ναυτιλίας, κινδυνεύουν να μείνουν απέξω. Αν η χρηματοδότηση μοιραστεί με κριτήρια που ευνοούν μόνο τους ισχυρούς, η «πράσινη μετάβαση» θα γίνει άλλοθι για συγκέντρωση της αγοράς σε λίγα χέρια.

Τα ερωτήματα που μένουν ανοιχτά

Πρώτον, θα δεχθεί η Κομισιόν το αίτημα για τριπλασιασμό, ή θα το κόψει στα μισά επικαλούμενη δημοσιονομική στενότητα; Δεύτερον, με ποια κριτήρια θα δοθούν τα χρήματα — ανά πλοίο, ανά τόνο καυσίμου, ανά επένδυση σε υποδομές; Τρίτον, ποιος ελέγχει ότι τα κονδύλια δεν θα καταλήξουν σε «πράσινο» λογιστήριο χωρίς πραγματική μείωση εκπομπών;

Και ένα τέταρτο, ίσως το πιο κρίσιμο: η Ευρώπη θα πιέσει ώστε οι ίδιοι κανόνες να ισχύσουν και για τους ανταγωνιστές εκτός των συνόρων της; Αν όχι, τότε τα 33 δισ. ευρώ θα είναι ένα ακριβό επίδομα σε όσους κινούνται σε άνισο γήπεδο.

Το στοίχημα είναι διπλό. Η ναυτιλία είναι από τους κλάδους που δύσκολα «πρασινίζουν» γρήγορα, αλλά και από αυτούς που, αν μείνουν πίσω, τραβούν μαζί τους όλη την εφοδιαστική αλυσίδα. Οι εφοπλιστές έβαλαν το νούμερο στο τραπέζι. Η μπάλα είναι τώρα στην Κομισιόν — και η απάντησή της θα δείξει αν η Ευρώπη θέλει πραγματικά καθαρές θάλασσες ή απλώς καθαρή συνείδηση.