Ο Βανς χρεώνει στον πόλεμο την ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές

Ένα κείμενο 600 λέξεων στο X ήταν αρκετό. Λίγες ώρες αφότου οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν και τη Βουλή και τη Γερουσία, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς βγήκε και τα έριξε όλα στον πόλεμο με το Ιράν: «Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος», έγραψε, σημειώνοντας πως «ο ίδιος ο πρόεδρος το είπε χθες το βράδυ».

Στην Ουάσινγκτον το διάβασαν αλλιώς. Όχι ως αποτίμηση, αλλά ως το πρώτο επίσημο βήμα απομάκρυνσης του αντιπροέδρου από τον Ντόναλντ Τραμπ, ενόψει της μάχης για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών το 2028. Η ρήξη εν ενεργεία αντιπροέδρου με τον πρόεδρο πάνω σε ένα κορυφαίο ζήτημα εξωτερικής πολιτικής είναι σπάνια στα αμερικανικά χρονικά — και συνέβη μέσα σε λίγες ώρες από τη συντριβή.

Ο Βανς δεν σταμάτησε εκεί. Έθεσε και τους όρους της επόμενης μέρας: «Αν θέλετε να υποστηρίξετε ότι άξιζε τον κόπο, ότι άξιζε να χάσουμε τη Γερουσία για τα επόμενα έξι χρόνια, κάντε το. Υποστηρίξτε ότι ήταν ένα τίμημα που αξίζει να πληρωθεί. Συμφωνείτε ή διαφωνείτε, τουλάχιστον είναι ειλικρινές».

Η απάντηση Τραμπ και το σχέδιο των τεσσάρων σημείων

Η έκπληξη ήρθε από τον Τραμπ. Αντί να μαζέψει τον αντιπρόεδρό του, συμφώνησε ότι ο πόλεμος έκρινε «κατά μεγάλο βαθμό» το αποτέλεσμα και πρόσθεσε ότι «θα το ξαναέκανε» με τις ίδιες επιλογές. «Ξέρω πώς το βλέπει. Νομίζω ότι ήταν εντάξει», είπε για την ανάρτηση, υπενθυμίζοντας ότι μπήκε στον πόλεμο για να μην αποκτήσει το Ιράν πυρηνικό όπλο.

Στο ίδιο κείμενο ο Βανς άφησε και ένα σχέδιο τεσσάρων σημείων, που διαβάζεται σαν πρόγραμμα προεκλογικής εκστρατείας: τερματισμός του πολέμου, έμφαση στο κόστος ζωής και στον πληθωρισμό, «Πρώτα η Αμερική» και αλλαγή της σχέσης με το Ισραήλ. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αντιπρόεδρος έδειξε το κείμενο στον Τραμπ πριν το δημοσιεύσει — κάτι που δείχνει πόσο προσεκτικά μετρημένη ήταν η απόσταση που πήρε.

Ο Ντάνιελ Μπάιμαν, ειδικός εξωτερικής πολιτικής στο CSIS, εκτίμησε ότι η δήλωση λειτουργεί ως τρόπος διαχωρισμού από τον πρόεδρο, προσθέτοντας ότι η ισορροπία αυτή θα είναι λεπτή αν ο Βανς διεκδικήσει την προεδρία. Η Ρεπουμπλικανή στρατηγός Άσλεϊ Ντέιβις το περιέγραψε πιο παραστατικά: έβαλε το δάχτυλό του στο νερό για να δει πού πάει.

Το «καρφί» Καιρίδη και η αμηχανία στην Αθήνα

Στην Ελλάδα, η ήττα του Τραμπ άφησε εκτεθειμένους όσους τον είχαν ανεβάσει στα ουράνια. Ο Άδωνης Γεωργιάδης, που κάποτε μιλούσε για «μια μοναδική νίκη στην πολιτική ιστορία» και δήλωνε πως «θα ήμουν Ρεπουμπλικάνος», εμφανίστηκε τώρα φειδωλός: «Θα σχολιάσω στο μέτρο που μου επιτρέπει το αξίωμά μου και η συμμαχική σχέση που έχουμε με τις ΗΠΑ». Και υποβάθμισε το αποτέλεσμα, λέγοντας ότι για την Αμερική το να χάνει ο εν ενεργεία πρόεδρος τις ενδιάμεσες «δεν είναι η εξαίρεση αλλά ο κανόνας».

Ο Μάκης Βορίδης περιορίστηκε να πει ότι δημιουργείται «ένα πιο δύσκολο περιβάλλον για τη διοίκηση Τραμπ», σπεύδοντας να καθησυχάσει πως δεν βλέπει αλλαγή της αμερικανικής στάσης απέναντι στην Τουρκία. Ο Θάνος Πλεύρης, που είχε δηλώσει «θαυμαστής του Προέδρου Τραμπ», μίλησε για μήνυμα των ψηφοφόρων στην καθημερινότητά τους.

Τα πιο αιχμηρά λόγια ήρθαν από μέσα. Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ Δημήτρης Καιρίδης μίλησε για «θρίαμβο των Δημοκρατικών», θυμήθηκε «κάποιους βιαστικούς εδώ στην Ελλάδα» και, όταν του επισημάνθηκε ότι στη φιλοτραμπική γραμμή βρίσκονται υπουργοί, απάντησε: «Όποιος νομίζει ότι μέσω Αμερικής θα κάνει πολιτική καριέρα στην Ελλάδα, μάλλον ζει στη δεκαετία του ’50».

Πίσω από τα πρόσωπα, το μήνυμα της κάλπης ήταν καθαρό: νεότεροι και ισπανόφωνοι ψηφοφόροι απομακρύνθηκαν, το κόστος ζωής και η εργασιακή ανασφάλεια βάρυναν περισσότερο από τις πολιτισμικές αντιπαραθέσεις, και οι Δημοκρατικοί κέρδισαν πολιτείες που θεωρούνταν προπύργια των αντιπάλων τους.

Για την Ευρώπη, η αποδυνάμωση Τραμπ δεν σημαίνει αυτόματη αλλαγή πορείας. Η αβεβαιότητα για τις αμερικανικές δεσμεύσεις στην ευρωπαϊκή ασφάλεια παραμένει, με τις διαφωνίες για Ουκρανία, Μέση Ανατολή και Κίνα ανοιχτές. Το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι οι Ευρωπαίοι δεν έχουν λόγο να περιμένουν — η στρατηγική αυτονόμηση δεν είναι πια πολυτέλεια.

Το ερώτημα τώρα είναι ένα: ήταν η ανάρτηση Βανς στιγμή ειλικρίνειας ή το πιστόλι της εκκίνησης για το 2028; Επίσημη απόφαση δεν υπάρχει, και ο Τραμπ κρατά όλους σε αγωνία για το ποιον θα στηρίξει — αν στηρίξει κάποιον.