Η Coca-Cola HBC έπεσε 14% στο Χρηματιστήριο Αθηνών μετά το διάταγμα Πούτιν για την Japan Tobacco

Η μετοχή της Coca-Cola HBC κατρακύλησε 14,12% στη συνεδρίαση της Πέμπτης και έκλεισε στα 50,50 ευρώ, αφήνοντας πίσω της την ευφορία από τα ισχυρά αποτελέσματα εννεαμήνου που είχαν ανακοινωθεί μόλις την προηγούμενη μέρα. Την πτώση δεν την προκάλεσε κάποια ανακοίνωση του ομίλου, αλλά ο συναγερμός που σάρωσε την αγορά όταν κυκλοφόρησε η πληροφορία ότι ρωσική ζυθοποιία ζήτησε από τον Βλαντίμιρ Πούτιν να περάσουν υπό εξωτερική διαχείριση οι Multon και Multon Partners, οι δύο εταιρείες πίσω από τη ρωσική δραστηριότητα της Coca-Cola HBC. Ο Γενικός Δείκτης ολοκλήρωσε τη συνεδρίαση με απώλειες 1,92%.

Το διάταγμα και οι τέσσερις θυγατρικές

Λίγες ώρες νωρίτερα, προεδρικό διάταγμα που δημοσιεύθηκε την ίδια μέρα είχε θέσει υπό προσωρινή διαχείριση της ρωσικής «Industrial Assets» («Promyshlennye Aktivy») τις συμμετοχές της Japan Tobacco International σε τέσσερις επιχειρήσεις: τις JTI Donskoy Tabak, Petro, JTI Yelets και Kres Neva. Δεν πρόκειται για μεταβίβαση ιδιοκτησίας, αλλά για αφαίρεση του επιχειρησιακού ελέγχου — πρακτική που το Κρεμλίνο χρησιμοποιεί ήδη από το 2023.

Το μέγεθος δεν είναι αμελητέο. Η JTI απασχολεί περίπου 4.000 ανθρώπους στη Ρωσία και λειτουργεί τέσσερις μονάδες παραγωγής, ενώ οι τέσσερις θυγατρικές εμφάνιζαν το 2023 αθροιστικά έσοδα κοντά στα 93 δισ. ρούβλια και καθαρά κέρδη σχεδόν 16 δισ. Το μεγαλύτερο κομμάτι ανήκει στην Petro της Αγίας Πετρούπολης, με 73 δισ. ρούβλια, και ακολουθεί η Donskoy Tabak του Ροστόφ με 10,3 δισ.

«Έχουμε λάβει γνώση του προεδρικού διατάγματος της Ρωσίας, με το οποίο τα περιουσιακά στοιχεία της JTI Russia τίθενται υπό προσωρινή διαχείριση. Αξιολογούμε την κατάσταση και τις επιλογές μας, δίνοντας προτεραιότητα στους ενδιαφερόμενους, και κυρίως στους υπαλλήλους μας».

Το διάταγμα δεν αναφέρει τους λόγους για τους οποίους ελήφθη.

Η απάντηση του ομίλου

Η Coca-Cola HBC βγήκε στην αντεπίθεση το ίδιο απόγευμα από τα κεντρικά της στο Τσουγκ της Ελβετίας, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν έχει δεχθεί κανένα σήμα από τη Μόσχα: «Η Coca-Cola HBC δεν έχει λάβει καμία ενημέρωση από τη ρωσική κυβέρνηση σχετικά με οποιαδήποτε αλλαγή στις δραστηριότητές της στη Ρωσία».

Η διοίκηση θυμίζει ότι η ρωσική επιχείρηση λειτουργεί ως αυτοτελής μονάδα σε τοπικό επίπεδο από το 2022, ενώ διαβεβαιώνει ότι δεν στηρίζεται στα έσοδα ή στα κεφάλαια από τη Ρωσία ούτε για να χρηματοδοτήσει τις δραστηριότητες του ομίλου εκτός της χώρας ούτε για να εξυπηρετήσει τον δανεισμό της. Στις ενδιάμεσες οικονομικές καταστάσεις, τα ταμειακά διαθέσιμα των ρωσικών δραστηριοτήτων, μαζί με της Multon, έφταναν την 3η Ιουλίου 2026 τα 1,04 δισ. ευρώ, από 850,2 εκατ. στο κλείσιμο του 2025 — ποσά που ούτως ή άλλως υπόκεινται σε περιορισμούς ως προς τη μεταφορά τους εκτός Ρωσίας.

Γιατί όμως η αγορά αντέδρασε τόσο βίαια; Επειδή η ρωσική δραστηριότητα είναι βαριά. Ο κύκλος εργασιών της έφτασε το 2025 περίπου τα 1,61 δισ. ευρώ, σχεδόν το 14% των συνολικών εσόδων του ομίλου, με δέκα μονάδες παραγωγής αναψυκτικών και χυμών και τοπικά σήματα όπως τα Dobry και Rich. Εκτιμήσεις της BNP Paribas Exane τοποθετούν μάλιστα τη συμβολή της ρωσικής αγοράς στα λειτουργικά κέρδη και στα κέρδη ανά μετοχή για το 2026 σε επίπεδα μεταξύ 30% και 40%.

Το στοίχημα του Σαββίδη και το ερώτημα που μένει

Η υπόθεση δεν ξεκίνησε φέτος. Τον Μάρτιο του 2018 η Japan Tobacco αγόρασε τη Donskoy Tabak — τότε την τέταρτη μεγαλύτερη καπνοβιομηχανία της Ρωσίας, με μερίδιο περίπου 7% — ανεβάζοντας τη δική της θέση κοντά στο 40% της αγοράς. Το τίμημα για τις μετοχές άγγιξε τα 1,58 δισ. δολάρια και η συνολική αξία της συναλλαγής υπολογίστηκε σε 1,76 δισ. Στο πακέτο περιλαμβάνονταν επίσης η Pereslavl-Tabak και το 94,97% της ΣΕΚΑΠ στην Ξάνθη. Ο Ιβάν Σαββίδης πρόλαβε να πουλήσει τέσσερα χρόνια πριν από τον πόλεμο και τις κυρώσεις, σε μια περίοδο υψηλών αποτιμήσεων.

Στην Ελλάδα, η JTI επένδυσε πάνω από 47 εκατ. δολάρια στο εργοστάσιο της Ξάνθης, ανεβάζοντας τη δυναμικότητα από περίπου 700 εκατ. σε περισσότερα από 5 δισ. τσιγάρα τον χρόνο, με το 74% της παραγωγής να κατευθύνεται σε οκτώ αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι Ιάπωνες είχαν επιλέξει να μείνουν στη Ρωσία ακόμη και μετά την εισβολή στην Ουκρανία, με το επιχείρημα ότι η αγορά απέφερε περίπου το 20% των κερδών τους, όπως είχε δηλώσει το 2024 ο τότε διευθύνων σύμβουλος Μασαμίτσι Τεραμπατάκε. Στα αποτελέσματα εννεαμήνου, στις 29 Οκτωβρίου, η εταιρεία υπό τον Τακεχίκο Τσουτσούι επανέλαβε ότι εξετάζει επιλογές, ακόμη και πώληση, χωρίς ωστόσο να έχει κλείσει καμία συμφωνία μέχρι το διάταγμα.

Το κλίμα μεταξύ Μόσχας και Τόκιο είναι βαρύ. Στις 21 Οκτωβρίου η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα είχε μιλήσει για «εχθρική ενέργεια» με αφορμή την παράδοση drones στην Ουκρανία από την ιαπωνική Terra Drone, προειδοποιώντας για συνέπειες. Το διάταγμα πάντως δεν εξηγεί τους λόγους του.

Τα ερωτήματα που μένουν είναι συγκεκριμένα και αφορούν και την Αθήνα. Θα προχωρήσει η Μόσχα και σε άλλες εταιρείες ξένων συμφερόντων; Τι σημαίνει για 4.000 εργαζομένους και για τις τοπικές αγορές μια διαχείριση εντολοδόχου; Και κυρίως: γιατί οι επενδυτές ενημερώθηκαν μέσα από διαρροές και σενάρια αντί για επίσημη, αναλυτική αποτύπωση της έκθεσης του ομίλου; Η Coca-Cola HBC οφείλει να δώσει πλήρη εικόνα για το τι θα σήμαινε στα ενοποιημένα μεγέθη μια απώλεια ελέγχου. Μέχρι τότε, η αγορά θα τιμολογεί με φόβο, και ο φόβος κοστίζει ακριβά.