Εστίες γρίπης των πτηνών σε Βουλγαρία και Αλβανία αυξάνουν τον κίνδυνο για την Ελλάδα

Πτηνοτροφικές μονάδες στη Βουλγαρία μετρούν το τελευταίο διάστημα μεγάλο αριθμό εστιών γρίπης των πτηνών υψηλής παθογονικότητας, ενώ στα μέσα Οκτωβρίου επιβεβαιώθηκε κρούσμα και σε οικόσιτη εκτροφή στην Αλβανία. Δύο χώρες στα σύνορά μας, την ώρα που τα μεταναστευτικά πουλιά έχουν αρχίσει το ταξίδι τους προς τον νότο. Η Διεύθυνση Κτηνιατρικής – Τμήμα Υγείας Ζώων της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας προειδοποιεί για «ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο» επανεμφάνισης της νόσου στη χώρα μας το επόμενο διάστημα.

Η εικόνα δεν περιορίζεται στα Βαλκάνια. Σε Γερμανία, Νορβηγία, Δανία, Κύπρο και αλλού καταγράφεται αύξηση των θετικών δειγμάτων σε άγρια πτηνά, κάτι που σημαίνει ότι ο ιός κυκλοφορεί ήδη στον πληθυσμό της άγριας ορνιθοπανίδας πάνω από τις διαδρομές μετανάστευσης. Οι κτηνιατρικές υπηρεσίες σημειώνουν ακόμη ότι τα τελευταία χρόνια τα περιστατικά μετάδοσης σε θηλαστικά, άγρια και δεσποζόμενα, έχουν αυξηθεί παγκοσμίως — μια εξέλιξη που κρατά σε επιφυλακή και τις αρχές δημόσιας υγείας.

Το μέτρο των δύο χιλιομέτρων

Για να μην περάσει ο ιός από τα άγρια υδρόβια πτηνά στα κοπάδια, ισχύει απαγόρευση διατήρησης πουλερικών σε ανοιχτούς χώρους — οικόσιτων συμπεριλαμβανομένων — σε περιοχές που απέχουν λιγότερο από δύο χιλιόμετρα από υγροβιότοπους, ποτάμια, λίμνες και κάθε υδατοσυλλογή όπου συγκεντρώνονται πολλά άγρια υδρόβια πουλιά.

Στις ζώνες αυτές δεν μπορούν να λειτουργούν εκμεταλλεύσεις ελεύθερης βοσκής και βιολογικής παραγωγής, εκτός αν διαθέτουν τις προβλεπόμενες από τον ευρωπαϊκό κανονισμό «πιλοτές», ώστε τα ζώα να μην έχουν πρόσβαση σε υπαίθριο χώρο ούτε άμεση ή έμμεση επαφή με άγρια πτηνά. Ακόμη και εκεί όπου ο εγκλεισμός δεν είναι υποχρεωτικός, η σύσταση είναι σαφής: τα πουλερικά μένουν σε κλειστούς χώρους τουλάχιστον μέχρι τα τέλη Απριλίου.

Υποχρεωτική δήλωση, τηλέφωνο στις αρχές

Η γρίπη των πτηνών είναι λοιμώδης ιογενής νόσος υποχρεωτικής δήλωσης. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι αν σε ένα κοπάδι εμφανιστεί ξαφνικά αυξημένη νοσηρότητα ή θνησιμότητα, ο κάτοχος οφείλει να ειδοποιήσει αμέσως την κτηνιατρική υπηρεσία, ώστε να ληφθούν δείγματα και να τρέξουν οι έλεγχοι. Η καθυστέρηση σε αυτό το πρώτο τηλεφώνημα είναι το σημείο όπου μια τοπική εστία μπορεί να γίνει πρόβλημα ολόκληρης περιοχής.

Στην επιτήρηση καλούνται να συνδράμουν και όσοι βρίσκονται στην ύπαιθρο καθημερινά: δασικοί υπάλληλοι, κυνηγοί, θηροφύλακες, ορνιθολογικές οργανώσεις, κέντρα περίθαλψης άγριων ζώων. Όποιος εντοπίσει νεκρά ή ημιθανή πτηνά, ή ζωντανά τραυματισμένα ή με συμπτώματα που ανήκουν σε είδη υψηλού κινδύνου, πρέπει να ενημερώσει τις κατά τόπους κτηνιατρικές αρχές. Σχετικό υλικό έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Το διακύβευμα είναι διπλό. Από τη μια η πτηνοτροφία, ένας κλάδος που όταν χτυπηθεί από τον ιό χάνει κοπάδια ολόκληρα μέσα σε λίγα 24ωρα και υφίσταται περιορισμούς στις μετακινήσεις προϊόντων. Από την άλλη η δημόσια υγεία, αφού ο ιός έχει δείξει ότι μπορεί να περάσει και σε θηλαστικά. Η χώρα έχει θεσμοθετημένο πλαίσιο, σαφείς ζώνες και γραπτές οδηγίες· το ερώτημα που μένει είναι κατά πόσο αυτά εφαρμόζονται στην πράξη, ειδικά στις μικρές οικόσιτες εκτροφές δίπλα σε λίμνες και υγροβιότοπους, εκεί όπου οι έλεγχοι είναι δυσκολότεροι και η συμμόρφωση εξαρτάται από την ενημέρωση του καθενός.

Το στοίχημα των επόμενων μηνών είναι απλό και δύσκολο μαζί: να μην βρει ο ιός ανοιχτές αυλές και ασυνεχείς δηλώσεις. Μέχρι τα τέλη Απριλίου, όσοι κρατούν πουλερικά καλούνται να τα κρατήσουν μακριά από τα άγρια πουλιά — και οι υπηρεσίες να είναι εκεί που πρέπει όταν χτυπήσει το πρώτο τηλέφωνο.