Ποιοι γιορτάζουν στις 3 Νοεμβρίου και γιατί η Εκκλησία τιμά τα λείψανα του Αγίου Γεωργίου

3 Νοεμβρίου γιορτή: όποιος ανοίγει σήμερα το εορτολόγιο με τη λίστα των ονομάτων στο χέρι θα μείνει με την απορία. Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2026 δεν υπάρχει καθιερωμένη ονομαστική εορτή για κάποιο από τα δημοφιλή ονόματα — ούτε Γιώργης ούτε Γεωργία, παρ' ότι ο Άγιος Γεώργιος δεσπόζει στο αγιολόγιο της ημέρας. Η ημερομηνία, ωστόσο, κουβαλά μια από τις πιο δυνατές ιστορίες του Νοεμβρίου.

Στο επίκεντρο βρίσκονται τα λείψανα του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου και ο ναός του στη Λύδδα της Παλαιστίνης, στη σημερινή Λοντ του Ισραήλ. Η 3η Νοεμβρίου δεν είναι η επέτειος του μαρτυρίου του, γι' αυτό και δεν «μετράει» ως ονομαστική γιορτή. Είναι η μέρα που η παράδοση συνδέει με τη μεταφορά του σκηνώματός του στον τόπο καταγωγής της οικογένειάς του και με τα εγκαίνια του πρώτου μεγάλου ναού που υψώθηκε στο όνομά του, την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου.

Ο Γεώργιος υπηρέτησε ως αξιωματικός στον ρωμαϊκό στρατό και, σύμφωνα με τον βίο του, αρνήθηκε να εγκαταλείψει τη χριστιανική πίστη στους διωγμούς του Διοκλητιανού, οδηγούμενος τελικά στον θάνατο. Ο ναός της Λύδδας έγινε με τα χρόνια σημείο προσκυνήματος για τους χριστιανούς της Ανατολής, γνώρισε καταστροφές και ξαναχτίστηκε πολλές φορές, παραμένει δε δεμένος με το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Στον χώρο του βρίσκεται, κατά την παράδοση, και ο τάφος του Αγίου.

Γιατί οι Γιώργηδες περιμένουν την άνοιξη

Η κύρια εορτή του Αγίου Γεωργίου είναι στις 23 Απριλίου, ημέρα του μαρτυρίου του, και εκείνη θεωρείται η καθιερωμένη ονομαστική γιορτή για τα ονόματα Γεώργιος και Γεωργία. Η 3η Νοεμβρίου λειτουργεί ως δεύτερη, «σιωπηλή» ημερομηνία τιμής του.

Σε αρκετές περιοχές της ελληνικής υπαίθρου πάντως η μέρα έχει το δικό της παρατσούκλι: «Άγιος Γεώργιος ο Σποριάρης», επειδή συμπίπτει με την εποχή που πέφτει ο σπόρος στα χωράφια. Εκεί, οι ευχές δεν περιμένουν το Πάσχα.

Τρεις Πέρσες μάρτυρες και ένας Νεομάρτυρας

Το αγιολόγιο της ημέρας έχει και άλλα πρόσωπα. Ο Ακεψιμάς ήταν επίσκοπος, δίπλα του ο πρεσβύτερος Ιωσήφ και ο διάκονος Αειθαλάς. Και οι τρεις έδωσαν τη ζωή τους στην Περσία επί Σαπώρ Β΄, γύρω στο 330 μ.Χ., σε μια περίοδο που οι χριστιανικές κοινότητες της περιοχής δέχονταν σκληρούς διωγμούς.

Το συναξάρι περιγράφει φρικτά βασανιστήρια: ο Ακεψιμάς ξεψύχησε ύστερα από χτυπήματα με αγκαθωτά ραβδιά ροδιάς, ο Ιωσήφ λιθοβολήθηκε αφού πρώτα τού είχαν σκίσει τις σάρκες, ενώ ο Αειθαλάς μαστιγώθηκε και κρεμάστηκε με το κεφάλι προς τα κάτω μέχρι να παραδώσει την ψυχή του. Οι λεπτομέρειες προέρχονται από την εκκλησιαστική παράδοση, η οποία κρατά ζωντανή τη μνήμη των κοινοτήτων της Περσίας των ύστερων αρχαίων χρόνων.

Ξεχωριστή θέση έχει σήμερα και ο Άγιος Γεώργιος ο Νεαπολίτης, ο Νέος Ιερομάρτυρας. Καταγόταν από τη Νεάπολη της Μικράς Ασίας — το σημερινό Νέβ Σεχήρ της Τουρκίας — και διακονούσε ως εφημέριος στον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Το 1797 δέχτηκε να καλύψει έναν συνάδελφό του που τον κυνηγούσαν, πηγαίνοντας στο χωριό Μαλακωτή για να λειτουργήσει. Στον δρόμο, κοντά στη θέση «Κόμπια-Ντερέ», τον σταμάτησαν βοσκοί, τον λήστεψαν, τον βασάνισαν και τον αποκεφάλισαν.

Το λείψανό του βρέθηκε ακέραιο — η παράδοση μιλά για εμφάνιση του Αγίου σε όνειρο μιας ευσεβούς χήρας — και φυλάχθηκε αρχικά στο σπίτι του συνεφημερίου του Νεοφύτου, ύστερα στον ενοριακό ναό της Νεαπόλεως. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή μεταφέρθηκε στην Ελλάδα, το 1924, από τον τότε εφημέριο Νεαπόλεως Αρχιμανδρίτη Ιγνάτιο, και σήμερα βρίσκεται στον Ιερό Ναό Αγίου Ευσταθίου Περισσού, στην Αττική.

«Ναοῦ τὰ ἐγκαίνια, Μάρτυς καὶ θέσιν, Τῶν λειψάνων σου νῦν γεραίρει ἡ κτίσις»

Στο ίδιο αγιολόγιο συναντάμε ακόμη τον Άγιο Αχαιμενίδη, τον Όσιο Θεόδωρο τον Ομολογητή, επίσκοπο Άγκυρας, τους Δάσιο, Σεβήρο, Άνδρωνα, Θεόδοτο και Θεοδότη, τον Όσιο Ηλία, τους Εννέα και τους Εικοσιοκτώ Μάρτυρες, την Οσία Άννα του Κιέβου, καθώς και την ανακομιδή της κάρας του Αγίου Αποστόλου του νέου.

Αύριο, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, η Εκκλησία τιμά μεταξύ άλλων τον Όσιο Ιωαννίκιο τον Μέγα, τον Άγιο Ερμαίο και τον Όσιο Γεώργιο Καρσλίδη τον Ομολογητή. Για σήμερα, πάντως, το τηλέφωνο μένει ήσυχο — εκτός κι αν κάποιος γιορτάζει Ακεψιμάς.