ΑΑΔΕ: Γιατί ο αλγόριθμος «είδε» τα σουβλάκια και όχι το «Χωριάτικο»

Η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ερώτημα που δεν αφορά αριθμούς αλλά αντανακλαστικά: πώς γίνεται ο αλγόριθμός της να «χτύπησε» για μια αλυσίδα σουβλατζίδικων στην Αθήνα και να έμεινε σιωπηλός μπροστά στο δίκτυο αρτοποιείων, νυχτερινών κέντρων και beach bar του «Χωριάτικου», που εμφάνιζε τα ίδια —και περισσότερα— σημάδια; Στο γραφείο λογιστή του κυκλώματος βρέθηκε, σύμφωνα με πληροφορίες, χαρτί με 25 ονόματα υπαλλήλων της ΑΑΔΕ και χρηματικά ποσά δίπλα στο καθένα.

Η έρευνα της ΕΛ.ΑΣ., που κράτησε μήνες με παρακολουθήσεις και καταγραφές συναλλαγών, κατέληξε στην εξάρθρωση δικτύου φοροδιαφυγής και εισφοροδιαφυγής με 430 εταιρείες και 149 εμπλεκόμενους, στη συντριπτική τους πλειονότητα «αχυρανθρώπους». Η εκτιμώμενη ζημία για το Δημόσιο φτάνει τα 76,96 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 38,18 εκατ. είναι βασικές ληξιπρόθεσμες οφειλές. Στο κέντρο του κυκλώματος, σύμφωνα με τη δικογραφία, βρίσκεται ο επιχειρηματίας Άγγελος Γιαννακόπουλος.

Το «καμπανάκι» που δεν ακούστηκε

Το ερώτημα δεν το θέτουν μόνο δημοσιογράφοι. Το θέτουν στελέχη των αρχών ασφαλείας: με ποια λογική ο αλγόριθμος των ελεγκτικών μηχανισμών εντόπισε τους εκατοντάδες αχυρανθρώπους της αλυσίδας με τα σουβλάκια και όχι το δίκτυο των αρτοσκευασμάτων, που είχε τα ίδια δεδομένα κι έδινε περισσότερες αφορμές για έλεγχο;

Η ίδια η ΑΑΔΕ είχε ανακοινώσει, με δελτίο Τύπου πριν από μήνες, την εξάρθρωση κυκλώματος σε γνωστή αλυσίδα γρήγορου φαγητού: 205 άτομα, κυρίως αλλοδαπής καταγωγής, εμφανίζονταν ως υπεύθυνοι σε 380 επιχειρήσεις, με δέκα Έλληνες και έναν αλλοδαπό επικεφαλής. Ο αλγόριθμος «χτύπησε» όταν διαπιστώθηκε ότι 317 από αυτές τις εταιρείες, με χρέη 27 εκατ. ευρώ στην ΑΑΔΕ και 16 εκατ. στον ΕΦΚΑ, «εξαφανίζονταν» μόλις προέκυπτε έλεγχος και στη θέση τους εμφανιζόταν άλλη εταιρεία με άλλο ΑΦΜ.

Ακριβώς αυτή η μεθόδευση —αχυράνθρωποι, εικονικές εταιρείες, διαδοχή ΑΦΜ— φέρεται να εφαρμόστηκε και στο «Χωριάτικο», σε μεγαλύτερη κλίμακα, με περισσότερα καταστήματα και μεγαλύτερη πελατεία. Το δίκτυο είχε απασχολήσει και στο παρελθόν, με εμπλοκή σε έρευνα για μαστροπεία και ξέπλυμα χρήματος την περίοδο 2007-2008 και νεότερες αναφορές το 2012-2013.

Στη δικογραφία υπάρχει και η κατάθεση λογιστή του κυκλώματος, που περιγράφει πώς «μαγείρευαν» οι δηλώσεις:

«Έρχονταν τα ποσά όπως δηλωνόταν και έστελνα τις δηλώσεις μειώνοντας τα ποσά στο χαμηλότερο δυνατό ποσό, έως το ποσοστό 30%»

«Είχα συχνές και συνεχείς παρεμβάσεις από τον Άγγελο Γιαννακόπουλο για να ρίχνω όσο τον δυνατόν πιο χαμηλά το φόρο για μην πληρώνει»

Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί αυτή η αλλοίωση δεν εντοπίστηκε μέσω του myDATA, της πλατφόρμας όπου διαβιβάζονται οι συναλλαγές των επιχειρήσεων. Πόσο μάλλον όταν οι χιλιάδες καθημερινές συναλλαγές σε αρτοποιεία και καταστήματα γίνονταν σε μεγάλο βαθμό με κάρτα —άρα με απόδειξη.

«Δεν είμαι ντετέκτιβ εγώ»

Ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής απάντησε ότι η Αρχή ζήτησε θεσμικά το υλικό που βρέθηκε:

«Ζητήσαμε θεσμικά να μας έρθει οποιοδήποτε αποδεικτικό υλικό που υπάρχει στη διάθεση οποιασδήποτε αρχής για να κάνουμε κι εμείς τη δική μας δουλειά»

Και πρόσθεσε, για το χαρτί με τα 25 ονόματα: «Προφανώς και δεν είμαι ντετέκτιβ εγώ. Η δουλειά είναι η υπηρεσία να τα δει». Δήλωσε ακόμη πως «δεν θα αφήσουμε τους ενδεχομένως λίγους επίορκους υπαλλήλους να αμαυρώσουν τη συνολική εικόνα των 12.500 υπαλλήλων μας», ενώ ξεκαθάρισε ότι δεν προσλαμβάνει η ίδια η Αρχή προσωπικό.

Ο κ. Πιτσιλής υπερασπίστηκε το έργο της ΑΑΔΕ επικαλούμενος 30.000 τακτικούς ελέγχους, 70.000 επιτόπιους ελέγχους συμμόρφωσης και πάνω από 1.000 έρευνες απάτης ΦΠΑ ετησίως, με 2,7 δισ. ευρώ βεβαιώσεις από τακτικούς ελέγχους και 400 εκατ. από απάτη ΦΠΑ. Για το «Χωριάτικο» είπε ότι η Αρχή είχε ξεκινήσει δική της ελεγκτική διαδικασία, αλλά «κάναμε ένα βήμα πίσω για να τελειώσει η αστυνομία τη δική της δουλειά».

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με πληροφορίες, η κεντρική διοίκηση φέρεται να πίεσε για μια επιχείρηση-εξπρές στη Βόρεια Ελλάδα, σε υπόθεση με περίπου 1.000 ΑΦΜ στη Μακεδονία που είχε ξεκινήσει από το ΣΔΟΕ, με στόχο να ανακοινωθεί «επιτυχία» μέσα σε δύο 24ωρα. Στελέχη της Βόρειας Ελλάδας προειδοποιούσαν ότι η δικογραφία δεν ήταν ώριμη, και τελικά υπήρξαν διαρροές, με εμπλεκόμενους να φέρονται να διέφυγαν της σύλληψης.

Τα ερωτήματα που μένουν: ποιος είδε τη λίστα με τα ονόματα και τα ποσά και πότε, γιατί ο αλγόριθμος δεν ενεργοποιήθηκε για ένα δίκτυο που πλήττει τον ανταγωνισμό και τα δημόσια έσοδα, και πώς μια έρευνα με τόσο μεγάλο όγκο στοιχείων έφτασε στα δικαστήρια χωρίς να «καεί» στον δρόμο.