Ο Τραμπ λέει ότι σταματά η στρατιωτική βοήθεια ύψους 3,8 δισ. δολαρίων προς το Ισραήλ

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ κλείνουν τη στρόφιγγα της στρατιωτικής βοήθειας προς το Ισραήλ, βάζοντας τέλος σε μια ροή δισεκατομμυρίων που κρατάει δεκαετίες. Μιλώντας στην εκπομπή «Fox and Friends» του Fox News, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το θέμα έχει συμφωνηθεί με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου εδώ και μήνες και ότι οι πληρωμές σταματούν στο τέλος του τρέχοντος έτους.

«Όσον αφορά τις πληρωμές προς το Ισραήλ, ο Μπίμπι Νετανιάχου κι εγώ έχουμε συμφωνήσει ότι δίνουμε στο Ισραήλ 4 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως και σταματάμε. Η συμφωνία αυτή έγινε πριν από μήνες»

Το ποσό που επικαλείται ο Τραμπ είναι στρογγυλεμένο: το επίσημο ετήσιο πακέτο ανέρχεται σε 3,8 δισ. δολάρια. Η βασική του δικαιολόγηση είναι ότι το Ισραήλ δεν έχει πλέον ανάγκη τη βοήθεια, ενώ παράλληλα άφησε αιχμές για το εσωτερικό πολιτικό παιχνίδι στην Ουάσιγκτον, λέγοντας ότι Δημοκρατικοί και πολιτικοί της Αριστεράς χρησιμοποιούν εδώ και χρόνια αυτή τη χρηματοδότηση ως επιχείρημα κατά των Ρεπουμπλικανών. Δεν έκλεισε την πόρτα στην υποστήριξη: «Φυσικά, θα βοηθήσουμε το Ισραήλ αν παραστεί ανάγκη», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι η χώρα θα μπορεί να προμηθεύεται αμερικανικά όπλα, όπως άλλωστε κάνει και η Ευρώπη — «κατασκευάζουμε τα καλύτερα όπλα στον κόσμο», είπε.

Ένα Μνημόνιο 38 δισ. που λήγει το 2028

Η αμερικανική βοήθεια δεν είναι μια απλή ετήσια επιταγή, αλλά δέσμευση που ορίζεται από δεκαετή Μνημόνια Συναντίληψης. Το τρέχον υπεγράφη το 2016 και καλύπτει την περίοδο 2019-2028 με συνολικό ύψος 38 δισ. δολάρια. Από αυτά, τα 3,3 δισ. τον χρόνο πηγαίνουν σε χρηματοδότηση ξένων στρατιωτικών εξοπλισμών και 500 εκατ. ετησίως διατίθενται αποκλειστικά για την ανάπτυξη και συνανάπτυξη αντιπυραυλικών συστημάτων, με πιο γνωστό τον «Σιδηρούν Θόλο».

Το πλαίσιο περιλαμβάνει και όρους που ωφελούν την αμερικανική αμυντική βιομηχανία: η δυνατότητα του Ισραήλ να μετατρέπει μέρος της βοήθειας σε τοπικό νόμισμα για αγορές από εγχώριους κατασκευαστές καταργείται σταδιακά, με στόχο το σύνολο των κονδυλίων να διοχετεύεται σε αμερικανικές εταιρείες έως το 2028. Παράλληλα, η συμφωνία δεσμεύει το Ισραήλ να μην ζητά πρόσθετα ποσά από το Κογκρέσο, εκτός από περιπτώσεις πολέμου ή έκτακτης ανάγκης. Σύμφωνα με πληροφορίες, βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη συζητήσεις για τη μορφή που θα πάρει η αμερικανική στήριξη μετά το 2028.

Το κλίμα άλλαξε, η δεξαμενή ψηφοφόρων άλλαξε

Η ανακοίνωση δεν πέφτει από τον ουρανό. Η δημόσια στήριξη προς το Ισραήλ στις ΗΠΑ έχει υποχωρήσει αισθητά μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Γάζα το 2023, κυρίως στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών. Έρευνα του Πανεπιστημίου Quinnipiac τον Ιούνιο έδειχνε ότι το 48% των ψηφοφόρων και το 66% των Δημοκρατικών θεωρούν πως η Ουάσιγκτον στηρίζει υπερβολικά το Ισραήλ — ποσοστά που το 2017, όταν τέθηκε για πρώτη φορά το ερώτημα, ήταν 16% και 20% αντίστοιχα. Υποψήφιοι με κριτική στάση απέναντι στο Ισραήλ κερδίζουν προκριματικές, ενώ ακόμη και μετριοπαθείς βουλευτές αμφισβητούν πλέον ανοιχτά μια σχέση δεκαετιών.

Ο ίδιος ο Νετανιάχου είχε προετοιμάσει το έδαφος: σε συνέντευξή του στο CBS τον Μάιο είχε εκφράσει την ελπίδα ότι το Ισραήλ θα απεξαρτηθεί από τη βοήθεια μέσα στην επόμενη δεκαετία, ενώ σε επιστολή του προς Αμερικανό βουλευτή τον Ιούνιο έγραφε ότι ήρθε η ώρα η χώρα «να περάσει από αποδέκτης βοήθειας σε εταίρος».

Μένουν ωστόσο ανοιχτά ερωτήματα που κανείς δεν απάντησε στο τηλεοπτικό παράθυρο των λίγων λεπτών: η διακοπή αφορά και το μισό δισεκατομμύριο για τα αντιπυραυλικά, ή μόνο τα κονδύλια εξοπλισμών; Πότε ακριβώς σταματούν οι πληρωμές και με ποια νομική πράξη, από τη στιγμή που το Μνημόνιο έχει ισχύ έως το 2028; Ενημερώθηκε το Κογκρέσο, που εγκρίνει τα κονδύλια; Και κυρίως: η Ουάσιγκτον εγκαταλείπει ένα εργαλείο επιρροής ή απλώς αλλάζει τη μορφή του; Σε μια συμμαχία που χτίστηκε πάνω σε δεκαετίες στρατιωτικής εξάρτησης, η απάντηση δεν είναι λεπτομέρεια.