Ιράν: Ο Τραμπ απειλεί με νέο πλήγμα «σε δέκα λεπτά» και η Τεχεράνη απαντά

«Μπορούμε να το κάνουμε αυτό μέσα σε δέκα λεπτά». Η φράση του Ντόναλντ Τραμπ σε προεκλογική συγκέντρωση στην Άιοβα ήταν το πιο ηχηρό σημείο της νέας κλιμάκωσης με το Ιράν: ο Αμερικανός πρόεδρος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αεροπορικών πληγμάτων σε μία ή δύο «τοποθεσίες» της Ισλαμικής Δημοκρατίας και διαμήνυσε ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να ολοκληρώσει μια τέτοια επιχείρηση σε ελάχιστο χρόνο.

Η απάντηση από την Τεχεράνη ήρθε την Κυριακή, με ύφος που δεν άφηνε περιθώρια για γρήγορο τέλος. Ο εκπρόσωπος των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, Μοχαμάντ Ακραμινιά, τόνισε ότι αυτή τη φορά η Ουάσιγκτον δεν θα μπορεί να ορίσει ούτε το πότε θα σταματήσει ο πόλεμος ούτε με ποιους όρους. «Τυχόν νέος πόλεμος μπορεί να είναι πιο μακρύς από τον προηγούμενο», προειδοποίησε.

Ο Τραμπ, από το βήμα της συγκέντρωσης, παρουσίασε την επιφυλακτικότητά του ως... ευγένεια. «Ο μόνος λόγος για τον οποίο δεν έχω ακόμα τελειώσει με το Ιράν είναι ότι θέλω να είμαι ευγενικός… Αλλά, κάποια στιγμή, θα πρέπει να καταφέρουμε συντριπτικό πλήγμα», είπε, λίγες ημέρες αφού είχε αφήσει να εννοηθεί το ενδεχόμενο μιας ακόμη «μικρής Επικής Οργής» — της κωδικής ονομασίας της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου.

Το προηγούμενο δεν ήταν σύντομο

Η αναφορά του Ιρανού εκπροσώπου στον «προηγούμενο» πόλεμο δεν είναι σχήμα λόγου. Οι αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί κράτησαν σχεδόν σαράντα ημέρες, στοίχισαν τη ζωή σε χιλιάδες αμάχους και οδήγησαν στον θάνατο κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων, ανάμεσά τους ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ. Η κατάπαυση του πυρός του Απριλίου και το μνημόνιο κατανόησης του Ιουνίου άντεξαν λίγες εβδομάδες· μετά την κατάρρευσή τους οι εχθροπραξίες ξανάρχισαν και το Ιράν χτύπησε εταίρους των ΗΠΑ στην περιοχή, από τις μοναρχίες του Κόλπου μέχρι την Ιορδανία. Από τις αρχές Σεπτεμβρίου επικρατεί ύφεση, την οποία όμως οι πληροφορίες από τη Δύση περιγράφουν ως προσωρινή.

Το χρονοδιάγραμμα δεν είναι τυχαίο. Την Τρίτη οι ΗΠΑ ψηφίζουν στις ενδιάμεσες εκλογές και δημοσιεύματα κάνουν λόγο για σύντομη, εντατική επιχείρηση αμέσως μετά. Ο Τραμπ επιβεβαίωσε την Κυριακή ότι μίλησε το Σάββατο με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου για το Ιράν, χωρίς λεπτομέρειες. Πηγές αμερικανικές και ισραηλινές ανέφεραν ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πίεσε για νέους βομβαρδισμούς μετά την ψηφοφορία, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να ήθελε να δώσει χώρο στις διαπραγματεύσεις. Ο Νετανιάχου, το κόμμα του οποίου ήρθε πρώτο στις ισραηλινές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου χωρίς όμως πλειοψηφία στην Κνέσετ, επικαλείται σταθερά την «υπαρξιακή απειλή» που, όπως υποστηρίζει, συνιστά το Ιράν.

Στο στόχαστρο της ρητορικής βρίσκονται οι πυρηνικές εγκαταστάσεις. Το Σάββατο ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι πυρηνικές δυνατότητες της Τεχεράνης έχουν εξουδετερωθεί και ότι απομένουν μία ή δύο τοποθεσίες. Αναφέρθηκε σε «όρος Πίκαξ» και πρόσθεσε: «Μπορούμε να τα κάνουμε όλα πολύ γρήγορα». Σύμφωνα με τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, κοντά στη Νατάνζ, περίπου 250 χιλιόμετρα νότια της Τεχεράνης, το όρος Κολάνγκ φιλοξενεί υπόγειο συγκρότημα που συνδέεται με το πυρηνικό πρόγραμμα. Ο Τραμπ είχε απειλήσει με βομβαρδισμό της περιοχής και στα τέλη Ιουλίου. Η Τεχεράνη αρνείται ότι επιδίωξε ποτέ πυρηνικό οπλοστάσιο και διεκδικεί το δικαίωμα σε πυρηνική ενέργεια για ειρηνικούς σκοπούς.

«Χωρίς γεωγραφικό περιορισμό»

Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, που διαδέχθηκε τον πατέρα του τον Μάρτιο και δεν έχει εμφανιστεί δημόσια έως σήμερα, προειδοποίησε το Σάββατο ότι κάθε νέα επίθεση θα φέρει ανταπόδοση «άμεση, ισχυρή και χωρίς γεωγραφικό περιορισμό». Την Κυριακή ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Χουσέιν Μουχεμπί, δήλωσε ότι οι γεωγραφικοί φραγμοί που ίσχυαν ως τώρα στον πόλεμο έχουν αρθεί και ότι έχουν προσδιοριστεί στόχοι, υλικοί και άυλοι, σύμφωνα με το πρακτορείο ISNA.

Η απειλή δεν μένει στα σύνορα. Το Ιράν έχει δηλώσει ότι μπορεί να πλήξει κέντρα δεδομένων, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ακόμη και υποθαλάσσια καλώδια στα Στενά του Ορμούζ, τον θαλάσσιο διάδρομο που παραμένει στην καρδιά της σύγκρουσης. Είναι η πρώτη φορά που η σύγκρουση περιγράφεται με όρους ψηφιακών υποδομών, κάτι που ανεβάζει το κόστος για την παγκόσμια οικονομία πολύ πέρα από την περιοχή.

Παράλληλα, η διπλωματία δεν έχει σβήσει. Αντιπροσωπεία της Τεχεράνης ταξίδεψε στη Ντόχα, στο πλαίσιο των συνομιλιών υπό την αιγίδα του Κατάρ. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, εξέφρασε την ελπίδα η άλλη πλευρά να δείξει λογική και να βάλει μπροστά τη διπλωματική οδό. «Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν παραμένει έτοιμη τόσο στο μέτωπο της άμυνας όσο και σε αυτό της διπλωματίας», σημείωσε, σύμφωνα με το IRNA.

Στην Τεχεράνη η καθημερινότητα έχει ήδη προσαρμοστεί στην απειλή. Μια νεαρή εργαζόμενη στον χώρο της υγείας, η Μοχαντέζ, λέει ότι δεν θέλει να ζει με διαρκή αγωνία για το τι μπορεί να ακολουθήσει. Ο 48χρονος Εμπραχίμ, πωλητής στο κέντρο της πόλης, το θέτει πιο ωμά: «Δεν φοβόμαστε άλλον έναν πόλεμο. Είμαστε ακόμα σε πόλεμο».

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι απλό και δυσοίωνο: αν τα πλήγματα γίνουν, ποιος θα αποφασίσει πότε τελειώνουν; Η απάντηση που δίνει η Τεχεράνη είναι σαφής — όχι η Ουάσιγκτον.