Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: «αντίστροφη μέτρηση» για τη NAVTEX, έτοιμο το Abeille Marengo

Το γαλλικό ερευνητικό «Abeille Marengo» κάθεται αγκυροβολημένο στο Ηράκλειο και περιμένει ένα χαρτί για να σαλπάρει: τη NAVTEX. Μέσα στις επόμενες ώρες, το αργότερο έως το Σαββατοκύριακο, η ναυτική αναγγελία της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού αναμένεται να δώσει το σήμα για την επανεκκίνηση των ερευνών βυθού στο καλώδιο που θα συνδέσει ηλεκτρικά την Ελλάδα με την Κύπρο — ένα έργο που πάγωσε το 2024 και τώρα επιχειρείται να μπει ξανά σε τροχιά.

Από την επιτροπή στη ναυτική αναγγελία

Σήμερα Παρασκευή αναμένεται η θετική εισήγηση της Διυπουργικής Επιτροπής Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης, η οποία εξέτασε τις συντεταγμένες που διαβίβασε η γαλλική «NAXANS», ανάδοχος των βυθομετρήσεων. Η εισήγηση φτάνει στον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη· αφού την εγκρίνει, το αίτημα με τις θέσεις των εργασιών προωθείται στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας και καταλήγει στον υδρογραφικό σταθμό Ηρακλείου, που είναι αρμόδιος για την έκδοση της αναγγελίας. Το Λιμενικό Σώμα, με τη σειρά του, καλείται να χορηγήσει την άδεια εξαίρεσης του σκάφους. Αν η NAVTEX ισχύσει άμεσα, το «Abeille Marengo» σηκώνει άγκυρα με κατεύθυνση τα ανοιχτά της Κάσου.

Το φάντασμα του 2024

Το καλοκαίρι του 2024 η ίδια διαδρομή είχε τελειώσει άδοξα: τουρκικά πολεμικά πλοία εμφανίστηκαν ανατολικά της Κάσου και οι εργασίες σταμάτησαν. Ανάλογα μπλόκα είχαν στηθεί και βόρεια της Κρήτης, όταν επιχειρούσαν ιταλικά ερευνητικά σκάφη. Γι' αυτό το κρίσιμο ερώτημα τώρα είναι ένα: πώς θα αντιδράσει η Άγκυρα. Στην Αθήνα, αναλυτές περιμένουν ότι η ελληνική NAVTEX θα έχει απάντηση — μια τουρκική αντι-NAVTEX, ώστε η Τουρκία να επαναλάβει τις θέσεις της για ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ανοιχτό παραμένει αν η Άγκυρα θα μείνει στην ενημέρωση ή θα προχωρήσει σε ενοχλήσεις δια ασυρμάτου και σε κινήσεις στο πεδίο.

Η ελληνική θέση είναι ξεκάθαρη: «Την άδεια τη δίνει αποκλειστικά και μόνο η Ελλάδα», όπως έχει τονίσει η κυβέρνηση, με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη να ξεκαθαρίζει ότι η ενημέρωση των παράκτιων χωρών δεν παράγει έννομα αποτελέσματα και «δεν συνιστά άδεια». Σε κλειστή συζήτηση της κοινοβουλευτικής επιτροπής για την εξωτερική πολιτική και την άμυνα, ο Γιώργος Γεραπετρίτης φέρεται να τόνισε ότι η χώρα θα υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα και ότι, αν απαιτηθεί, θα υπάρξει επιχειρησιακή απάντηση σε τουρκικές προκλήσεις. Το υπουργείο Άμυνας, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει επεξεργαστεί σενάρια για όλα τα ενδεχόμενα.

Το γαλλικό «δίχτυ» και οι Βρυξέλλες

Ό,τι έχει αλλάξει σε σχέση με δύο χρόνια πριν είναι το ιδιοκτησιακό και το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Στη «Great Sea Interconnector» (GSI), την εταιρεία που «τρέχει» το έργο, το μεγαλύτερο ποσοστό ανήκει πλέον στον γαλλικό όμιλο Meridiam, ενώ ο ΑΔΜΗΕ συμμετέχει με μειοψηφικό πακέτο. Το έργο είναι ενταγμένο στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) και επιδοτείται από τις Βρυξέλλες με 657 εκατ. ευρώ — κάτι που, όπως εκτιμούν διπλωματικές πηγές, καθιστά δυσκολότερη μια τουρκική παρεμπόδιση, αφού η Άγκυρα δεν έχει συμφέρον να έρθει σε ευθεία αντιπαράθεση με την ΕΕ. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Εμανουέλ Μακρόν φέρεται να διαβεβαίωσε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι το Παρίσι θα σταθεί στο πλευρό των ερευνών, ακόμη και με στρατιωτική παρουσία αν παραστεί ανάγκη. Την Πέμπτη, η Γαλλίδα πρέσβης στην Άγκυρα Ιζαμπέλ Ντιμόν συναντήθηκε με τον υφυπουργό Εξωτερικών Μεχμέτ Κεμέλ Μποζάι και, σύμφωνα με πληροφορίες, στο τραπέζι μπήκε και το καλώδιο.

Ο Νίκος Δένδιας έχει αφήσει να εννοηθεί ότι η εμπλοκή του υπουργείου Άμυνας θα εξαντληθεί στην έκδοση της ναυτικής αναγγελίας, με την εποπτεία των εργασιών να περνά στο Λιμενικό Σώμα. Η κυβέρνηση, πάντως, δεν σχεδιάζει να «στρατιωτικοποιήσει» το ζήτημα, ό,τι κι αν αποφασίσει η Άγκυρα.

Μένει να φανεί αν οι βυθομετρήσεις θα γίνουν εντός ελληνικών χωρικών υδάτων ή σε θαλάσσιες περιοχές που η Αθήνα θεωρεί δυνητική υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ. Και, βέβαια, αν το «Abeille Marengo» θα δουλέψει ανενόχλητο ή αν η Ανατολική Μεσόγειος θα ξαναζεσταθεί.