Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ οδεύει προς παραίτηση μετά το ναυάγιο για τον προϋπολογισμό

Ο βασιλιάς Φίλιππος διέκοψε τις διακοπές του και επέστρεψε εσπευσμένα στις Βρυξέλλες. Στις 9:30 το πρωί τοπική ώρα (10:30 ώρα Ελλάδας) θα δεχθεί στο παλάτι τον Μπαρτ Ντε Βέβερ, ο οποίος πηγαίνει να του παραδώσει την παραίτηση της κυβέρνησής του. Η αιτία βρίσκεται σε μια διαπραγμάτευση που κράτησε όλη τη νύχτα και κατέληξε στο απόλυτο κενό: οι πέντε εταίροι της κυβέρνησης δεν τα βρήκαν για το πακέτο των 10 δισ. ευρώ.

Μέχρι αργά το βράδυ της Κυριακής δεν υπήρχε επίσημη επιβεβαίωση ότι ο πρωθυπουργός έχει πάρει οριστικά την απόφαση. Το ραντεβού όμως με τον βασιλιά είναι κλεισμένο και η επιστροφή του μονάρχη στην πρωτεύουσα μέσα στις γιορτές δείχνει μέγεθος κρίσης, όχι μια τυπική συνάντηση.

Το πρόβλημα είναι αριθμητικό - και εκρηκτικό

Το Βέλγιο έχει δημόσιο χρέος που ξεπερνά τα 735 δισ. ευρώ, δηλαδή πάνω από το 110% του ΑΕΠ του, όταν οι ευρωπαϊκοί κανόνες βάζουν τον πήχη στο 60%. Το έλλειμμα κινήθηκε γύρω στο 5% τον περασμένο χρόνο, με το όριο αναφοράς να είναι 3%. Η κυβέρνηση προσπαθεί να εξασφαλίσει προσαρμογή 10 δισ. ευρώ έως το 2029, ώστε να μαζέψει τα ελλείμματα και να συγκρατήσει το κόστος δανεισμού.

Το τελευταίο δεν είναι θεωρητικό. Όσο δεν υπάρχει συμφωνία, οι αποδόσεις των βελγικών ομολόγων ανεβαίνουν και το κράτος πληρώνει ακριβότερα για να εξυπηρετήσει τις υποχρεώσεις του. Η πίεση του χρόνου είναι ασφυκτική: η συμφωνία πρέπει να κλείσει έως την Τρίτη, αλλιώς η χώρα οδηγείται σε προσωρινό προϋπολογισμό. Ο Ντε Βέβερ έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι δεν θέλει να μπει στο 2027 με το σύστημα των προσωρινών δωδεκατημορίων, δηλαδή με μηνιαίες δαπάνες κολλημένες στον προηγούμενο προϋπολογισμό.

Ποιος πληρώνει το λογαριασμό

Η κόντρα δεν είναι για το αν πρέπει να μαζευτούν 10 δισ. ευρώ. Είναι για το ποιος θα τα βάλει. Οι Φλαμανδοί Σοσιαλιστές του Vooruit ζητούν να σηκώσουν το βάρος τα υψηλότερα εισοδήματα, μέσω φόρων. Οι γαλλόφωνοι Φιλελεύθεροι του MR, με στήριξη από το N-VA του πρωθυπουργού, επιμένουν ότι ο δρόμος περνά κυρίως από περικοπές δαπανών.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Νταβίντ Κλαρινβάλ έριξε το βάρος στους Σοσιαλιστές, λέγοντας ότι οι φορολογικές τους απαιτήσεις ήταν υπερβολικές. Είναι η κλασική αντιπαράθεση που έχει ταλαιπωρήσει τις βελγικές κυβερνήσεις εδώ και χρόνια: φλαμανδικό versus γαλλόφωνο πολιτικό σύστημα, φόροι versus περικοπές, βορράς versus νότος. Μόνο που τώρα η διαφωνία γίνεται με το ρολόι να μετρά αντίστροφα και τις αγορές να κοιτάζουν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η χώρα έφτασε σε αυτό το σημείο με πέντε κόμματα γύρω από το τραπέζι. Κάθε ένα από αυτά έχει το δικό του εκλογικό ακροατήριο και κανένα δεν θέλει να εμφανιστεί ως ο εταίρος που υπέκυψε. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: κανείς δεν κουνιέται, η νύχτα περνά, η συμφωνία δεν έρχεται.

Τι ακολουθεί

Ο βασιλιάς έχει τρεις επιλογές: να αποδεχθεί την παραίτηση, να την αρνηθεί ή να την κρατήσει υπό εξέταση. Η τελευταία εκδοχή δίνει χρόνο για νέο γύρο διαπραγματεύσεων και δεν είναι καθόλου απίθανη.

Σε κάθε περίπτωση, η υποβολή παραίτησης δεν σημαίνει αυτόματα πρόωρες εκλογές. Δεν αποκλείεται η κίνηση του Ντε Βέβερ να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης στους εταίρους του, για να δεχτούν επιτέλους έναν συμβιβασμό πάνω στο τραπέζι. Είναι ένα ρίσκο που ο πρωθυπουργός φαίνεται διατεθειμένος να πάρει, την ώρα που το Βέλγιο χρειάζεται προϋπολογισμό και όχι νέα πολιτική περιπέτεια.