Επιτροπή Ανταγωνισμού: δεν λειτουργεί ο ανταγωνισμός στα καύσιμα – ποια μέτρα προτείνει

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού έβαλε μαύρη σφραγίδα σε αυτό που υποψιάζονταν εδώ και χρόνια οι οδηγοί: στην ελληνική αγορά καυσίμων ο ανταγωνισμός δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. Και πάει ένα βήμα πιο πέρα από τις διαπιστώσεις, ζητώντας να αλλάξει ακόμη και ο τρόπος που ανακοινώνονται οι τιμές των διυλιστηρίων. Η λογική πίσω από την πρόταση προκαλεί συζήτηση: όσο το ένα διυλιστήριο βλέπει δημόσια τι ανακοινώνει το άλλο, τόσο πιο εύκολο είναι να κινούνται παράλληλα χωρίς να μιλήσουν ποτέ.

Η απόφαση 896/2025 ελήφθη ομόφωνα στις 10 Δεκεμβρίου 2025 και δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ. Πίσω της βρίσκεται έρευνα που άνοιξε τον Νοέμβριο του 2022 και σάρωσε όλη την αλυσίδα, από τη διύλιση και την εμπορία ως τα πρατήρια, για τρία προϊόντα: τη βενζίνη 95 οκτανίων, το πετρέλαιο κίνησης και εκείνο της θέρμανσης. Στο ενδιάμεσο μεσολάβησαν δύο εκθέσεις απόψεων, το 2024 και τον Ιούλιο του 2025, με τις οποίες η Αρχή είχε ήδη καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα.

Το μόνο μέτρο που δεσμεύει

Από όσα περιλαμβάνει η απόφαση, κανονιστικό – άρα δεσμευτικό – χαρακτήρα έχει μόνο ένα: οι συμβάσεις αποθήκευσης και εξυπηρέτησης καυσίμων σε ιδιόκτητες εγκαταστάσεις τρίτων εταιρειών δεν θα μπορούν πλέον να περιέχουν ρήτρες αποκλειστικότητας. Στόχος είναι να ανοίξει η πρόσβαση σε δεξαμενές και χώρους που σήμερα «κλειδώνουν» σε λίγους, ώστε να διευκολύνονται και νέοι παίκτες, μεταξύ τους και οι εισαγωγείς.

Όλα τα υπόλοιπα έχουν χαρακτήρα γνωμοδότησης. Η Επιτροπή τα κρίνει αναγκαία, πρόσφορα και αναλογικά, δεν μπορεί όμως να τα επιβάλει μόνη της: η εφαρμογή τους περνά από υπουργεία και φορείς. Δεν είναι λεπτομέρεια, αν σκεφτεί κανείς ότι η ίδια η Αρχή καταγράφει σειρά μέτρων από παλαιότερη γνωμοδότηση που έμειναν στα χαρτιά.

Αποθέματα, μητρώο και τιμές στην αντλία

Στα προτεινόμενα μέτρα ξεχωρίζει η δημιουργία Κεντρικού Φορέα Διατήρησης Αποθεμάτων Ασφαλείας, που θα λειτουργεί κάτω από την εποπτεία της ΡΑΑΕΥ και θα κρατά τα υποχρεωτικά αποθέματα για λογαριασμό των επιχειρήσεων. Το κόστος θα μοιράζεται με βάση τη συνολική κατανάλωση κάθε εταιρείας κατά το προηγούμενο έτος και όχι τις εισαγωγές της – μια αλλαγή που, όπως εκτιμά η Αρχή, κόβει το αντικίνητρο για εισαγόμενα καύσιμα.

Παράλληλα προτείνεται ενιαίο μητρώο αποθηκευτικών εγκαταστάσεων πετρελαιοειδών, όπου θα καταγράφονται οι διαθέσιμοι χώροι, οι ελλείψεις και οι υποδομές που μένουν αναξιοποίητες, καθώς και ορισμός φορέα που θα το τηρεί.

Στη λιανική, το ζητούμενο είναι το αντίθετο από ό,τι στη διύλιση: περισσότερο φως. Η Επιτροπή εισηγείται ψηφιακή εφαρμογή με τιμές σε πραγματικό χρόνο ανά προϊόν, πρατήριο και περιοχή, που θα δείχνει και τα κοντινότερα πρατήρια με βάση τη θέση του χρήστη. Θα αποτελέσει εξέλιξη των σημερινών συστημάτων, όπως το fuel.gr και το Παρατηρητήριο Τιμών.

Όσο για τις τιμές των διυλιστηρίων, σήμερα ακολουθείται το πλαίσιο υπουργικής απόφασης του 2007: στέλνονται ηλεκτρονικά στις εταιρείες εμπορίας το αργότερο στις 10 το πρωί της ημέρας παράδοσης και αναρτώνται δημόσια κάθε μέρα. Η πρόταση είναι να σταματήσει η ανάρτηση και η ενημέρωση να γίνεται ξεχωριστά σε κάθε εταιρεία, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος σιωπηρής συμπαιγνίας.

Τι δείχνει το περιθώριο διύλισης

Στην ανάλυσή της η Αρχή στέκεται σε μια εικόνα που δύσκολα εξηγείται με όρους απλής αγοράς:

«Το περιθώριο διύλισης στην Ελλάδα αυξάνεται είτε η τιμή του αργού πετρελαίου μειώνεται (ως αποτέλεσμα της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων – σοκ ζήτησης), είτε η τιμή του αργού πετρελαίου αυξάνεται (ως αποτέλεσμα του πολέμου στην Ουκρανία – σοκ προσφοράς)».

Η διαπίστωση δεν μεταφράζεται αυτόματα σε στρέβλωση του ανταγωνισμού, συνεκτιμήθηκε όμως στη συνολική εικόνα. Στην έρευνα εξετάστηκε και το διεθνώς γνωστό «rockets and feathers»: οι τιμές ανεβαίνουν σαν πύραυλος όταν ακριβαίνει το αργό και κατεβαίνουν σαν πούπουλο όταν φθηναίνει.

Μένει τώρα το κρίσιμο ερώτημα: ποιος θα τρέξει τα μέτρα που δεν είναι δεσμευτικά, και πότε θα το νιώσει ο καταναλωτής στην τσέπη του; Η Αρχή κατέγραψε το πρόβλημα με ονόματα και διευθύνσεις. Η ευθύνη για το επόμενο βήμα δεν είναι πια δική της.